(Canhsatbien.vn) - 

Biển, đảo nước ta không chỉ có ý nghĩa chiến lược về quốc phòng, an ninh mà còn đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế biển, khai thác tài nguyên và giao thương quốc tế. Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến động, việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền, an ninh trên biển là nhiệm vụ chiến lược của quốc gia. Cảnh sát biển Việt Nam đóng vai trò nòng cốt trong thực thi pháp luật, bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển, góp phần quan trọng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền biển đảo gắn với phát triển bền vững kinh tế biển.

Quân cảng Hải đội 33/Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 tại Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

Nước ta có vùng biển dài và rộng, với diện tích hơn 1 triệu km2 (gấp hơn 3 lần diện tích đất liền), vừa tạo không gian sinh tồn cho đất nước lại giàu tiềm năng về hải sản và khoáng sản, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển với các ngành mũi nhọn như: vận tải biển, đóng tàu, ngư nghiệp và nuôi trồng, chế biến thủy hải sản, du lịch, thể thao, nghỉ dưỡng. Bên cạnh đó, biển, đảo nước ta còn là không gian chiến lược đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh, hình thành tuyến phòng thủ nhiều tầng, nhiều lớp, từ xa đến gần, tạo những điểm tựa, pháo đài, trạm gác tiền tiêu, đồng thời là lá chắn vững chắc từ hướng biển, tạo thế liên hoàn biển - đảo - bờ trong thế trận phòng thủ của đất nước.

Nhận rõ tiềm năng, lợi thế đó, những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách để đẩy mạnh phát triển kinh tế biển, như: Chiến lược Biển Việt Nam đến năm 2020, Chiến lược Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045,... Đồng thời, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh, đặc biệt là trên hướng biển, đảo. Đảng ta đã xác định: “Việt Nam phải trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn; phát triển bền vững kinh tế biển gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, tăng cường đối ngoại, hợp tác quốc tế về biển, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển”. Trên thực tế, kinh tế biển có bước phát triển khá mạnh ở các tỉnh, thành phố ven biển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, như: du lịch biển, đảo; khai thác và chế biến hải sản; phát triển các khu kinh tế ven biển; hệ thống giao thông của các địa phương ven biển có sự đầu tư, phát triển nhanh, đồng bộ hơn. Theo đó, đời sống, mức sống của nhân dân ở ven biển và trên các đảo được cải thiện, nâng lên rõ rệt cả về vật chất lẫn tinh thần. Đi đôi với phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh tuyến biển, đảo cũng được củng cố, tăng cường, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, lãnh thổ, lãnh hải của Tổ quốc, kiềm chế xung đột, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, nhìn chung việc phát triển kinh tế biển của nước ta còn chưa khai thác hết tiềm năng và lợi thế vốn có. Đặc biệt, một số khu vực biển đảo của ta hiện nay đang có nhiều tranh chấp rất phức tạp, chứa đựng nguy cơ đe doạ chủ quyền, an ninh quốc gia, lợi ích dân tộc và dễ bùng nổ xung đột. Vì vậy, việc quan tâm thực hiện sự kết hợp phát triển kinh tế xã hội gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh trên vùng biển đảo là đòi hỏi cấp bách và rất quan trọng cả trước mắt cũng như lâu dài, nhằm nhanh chóng tạo ra thế và lực, đủ sức bảo vệ, làm chủ toàn diện vùng biển đảo, góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế biển phát triển nhanh, bền vững, làm giàu cho đất nước.

Cảnh sát biển Việt Nam là một trong những lực lượng vũ trang có vinh dự trách nhiệm cao cả là bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh trên biển nhằm bảo đảm thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược, cách mạng của Đảng là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Cảnh sát biển Việt Nam không chỉ làm nhiệm vụ xây dựng, củng cố quốc phòng mà còn thực hiện nhiệm vụ duy trì trật tự, an ninh, an toàn trên các vùng biển đảo, thềm lục địa của Tổ quốc để tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế, giao thương trên hướng biển được thuận lợi, an toàn. Từ những ngày đầu thành lập đến nay, toàn Lực lượng đã thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị được Đảng, Nhà nước, Quân đội giao phó, đồng thời cũng thực hiện tốt nhiệm vụ kết hợp giữa phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng, an ninh trên các vùng biển đảo, thềm lục địa của Tổ quốc, nổi bật là:

Thứ nhất, Cảnh sát biển Việt Nam đã cùng với Hải quân, Bộ đội Biên phòng và lực lượng vũ trang địa phương không ngừng xây dựng thế trận quốc phòng, an ninh bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo, thềm lục địa của Tổ quốc, đối phó thắng lợi với các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, các thế lực ỷ vào sức mạnh kinh tế, quân sự để xâm phạm chủ quyền, an ninh trên các vùng biển đảo, thềm lục địa của nước ta. Bên cạnh đó, Cảnh sát biển Việt Nam đã tham mưu kịp thời cho Đảng, Nhà nước, Quân đội các đối sách, phương châm xử lý linh hoạt, khôn khéo đối với các hoạt động xâm phạm chủ quyền biển đảo, thềm lục địa của Tổ quốc. Trực tiếp chỉ huy, điều động hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ, hàng trăm tàu thuyền thực hiện các biện pháp đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển đảo từ thấp đến cao, đúng đối sách, phương châm chỉ đạo, không để xảy ra xung đột trên biển nhằm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế biển.

Thứ hai, Cảnh sát biển Việt Nam đã thực hiện tốt vai trò lực lượng chuyên trách của Nhà nước làm nòng cốt thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển: tổ chức hàng nghìn lượt tàu thuyền làm nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, thực thi pháp luật trên biển; phát hiện và xử phạt vi phạm hành chính hàng trăm lượt tàu thuyền vi phạm các quy định của pháp luật trong các lĩnh vực hàng hải, thủy sản…. Đã phát hiện, đấu tranh không khoan nhượng với các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại; bắt giữ các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại, tịch thu hàng hóa, tang vật, phương tiện vi phạm, số tiền xử phạt nộp ngân sách Nhà nước trên hàng nghìn tỉ đồng. Đấu tranh thành công nhiều chuyên án ma túy, khởi tố và chuyển hồ sơ cho lực lượng chức năng điều tra, truy tố, xét xử nhiều đối tượng vi phạm, đem lại sự bình yên cho nhân dân. Đặc biệt, Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì, phối hợp với lực lượng chức năng trong và ngoài nước thực hiện việc bắt giữ, xử lý 3 vụ cướp biển, cướp có vũ trang với hàng chục đối tượng người nước ngoài, góp phần quan trọng vào giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn trên vùng biển quốc gia và khu vực. Những hoạt động đó đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển lành mạnh, ổn định; nhân dân nâng cao được ý thức tôn trọng pháp luật.

Thứ ba, trong bảo vệ các hoạt động kinh tế biển, Cảnh sát biển Việt Nam đã trực tiếp hoặc phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với các cơ quan, lực lượng khác có liên quan bảo đảm an toàn cho các hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí, khai thác hải sản của ngư dân và sự an toàn của hệ thống cáp quang biển, đường ống dẫn khí. Cảnh sát biển Việt Nam thực hiện tốt nhiệm vụ tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn trên biển với hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, hàng trăm lượt tàu xuồng trực tiếp tham gia, đã cứu vớt được hàng trăm người, phương tiện - đây được xác định là nhiệm vụ chiến đấu thời bình, mệnh lệnh từ trái tim của cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển. Hiện nay, Cảnh sát biển Việt Nam đang chủ trì tổ chức hoạt động chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) nhằm sớm gỡ "thẻ vàng" của Liên minh châu Âu (EU) đối với lĩnh vực thủy sản của nước ta. Đây là hoạt động hết sức có ý nghĩa nhằm bảo tồn, ổn định phát triển ngành thủy sản bền vững. Cảnh sát biển Việt Nam đã trở thành “điểm tựa” vững chắc cho nhân dân tham gia hoạt động kinh tế biển đúng chủ trương, pháp luật, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Thứ tư, Cảnh sát biển Việt Nam đã tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền biển đảo, khuyến khích nhân dân phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, an ninh bằng các chương trình, đề án như “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, "Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo”, cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương”... Thông qua các hoạt động công tác dân vận, đã phát hàng trăm nghìn tờ rơi, cung cấp hàng nghìn cờ Tổ quốc, hỗ trợ nước ngọt, gạo, thực phẩm, thuốc men cho nhiều bà con ngư dân có hoàn cảnh khó khăn làm ăn và sinh sống ven biển. Hiệu quả các chương trình này mang lại đã góp phần nâng cao nhận thức, ý thức, kiến thức pháp luật cho nhân dân trên địa bàn ven biển, đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đi vào cuộc sống; xây dựng, củng cố mối quan hệ gắn bó, đoàn kết quân - dân, góp phần xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân trên biển.

Thứ năm, Cảnh sát biển Việt Nam đã thực hiện tốt công tác phối hợp lực lượng trong củng cố quốc phòng, an ninh kết hợp phát triển kinh tế với lực lượng của các bộ, ban, ngành, địa phương. Cảnh sát biển đã ký kết các quy chế phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng, Hải quan, Công an, chính quyền địa phương ven biển,… trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cứu nạn, hỗ trợ các hoạt động của ngư dân nói riêng, cá nhân, tổ chức trên biển nói chung, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của ngư dân cũng như thực hiện hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, vi phạm trên biển. Bên cạnh đó, Cảnh sát biển đã ký thỏa thuận hợp tác, có quan hệ hợp tác trực tiếp với lực lượng Cảnh sát biển và thực thi pháp luật trên biển với các nước trong ASEAN, các nước ngoài ASEAN như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc,... Kết quả hợp tác quốc tế đã góp phần hỗ trợ trang thiết bị, phương tiện, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực, đào tạo cán bộ,… để xây dựng Lực lượng. Đồng thời, đảm bảo thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ đấu tranh phòng chống vi phạm, tội phạm có tổ chức, có yếu tố nước ngoài, tạo sự tin tưởng, góp phần giữ vững chủ quyền vùng biển cũng như sự ổn định vùng biển trong khu vực, nâng cao vị thế và vai trò của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển đảo gắn với tham gia các hoạt động phát triển kinh tế trên khu vực biển đảo của Lực lượng Cảnh sát biển nói riêng, các lực lượng chức năng liên quan nói chung và nhân dân trên các vùng biển đảo còn một số hạn chế, khó khăn nhất định, đó là: Nhận thức về tầm quan trọng của việc kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ trong Lực lượng cũng như người dân trên tuyến biển chưa đồng đều. Công tác xây dựng, quy hoạch bố trí lực lượng trên tuyến biển còn bất cập, khó khăn, chưa được quan tâm đầu tư do khó khăn về ngân sách kinh tế, thủ tục pháp lý. Các hoạt động nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh trên các vùng biển còn gặp nhiều khó khăn, thử thách do trang bị phương tiện hạn chế, điều kiện thời tiết, khí hậu, thủy văn trên các vùng biển nước ta hết sức phức tạp. Mặt khác, hiện nay tình hình tranh chấp chủ quyền lãnh thổ tại Biển Đông và các vấn đề an ninh phi truyền thống, như: khủng bố, cướp biển, buôn lậu, tranh chấp ngư trường, khai thác tài nguyên biển gây ô nhiễm môi trường,… cũng diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường, đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình, ổn định của khu vực và môi trường đầu tư, phát triển kinh tế đất nước.

Để tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, giải quyết những thách thức, nguy cơ tiềm ẩn trên Biển Đông, góp phần bảo đảm phát triển kinh tế và quốc phòng, an ninh trên các vùng biển đảo của Tổ quốc, toàn Lực lượng cần tiếp tục triển khai và tập trung làm tốt một số giải pháp chủ yếu sau:

Một là, tiếp tục giáo dục, quán triệt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới nhằm nâng cao nhận thức, xây dựng ý thức trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trong toàn Lực lượng. Trọng tâm là Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 về Chiến lược Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn 2045, Nghị quyết Trung ương 8 khóa XIII về Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018, Luật Hàng hải, Luật Thủy sản,… và các văn bản quy phạm có liên quan. Tiếp tục thực hiện tốt các chương trình công tác dân vận, tuyên truyền, thông tin chính xác kịp thời những chủ trương của Đảng và Nhà nước về các lĩnh vực liên quan đến biển, đảo; các tài liệu khoa học đã kết luận về tiềm năng biển, quy hoạch phát triển kinh tế biển; các tài liệu lịch sử - pháp lý thuyết phục, khẳng định chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với các vùng biển, đảo nước ta trên cơ sở Luật Biển Việt Nam và Công ước của Liên Hợp quốc về Luật Biển năm 1982; Tuyên bố chung về nguyên tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và Bộ Quy tắc ứng xử mang tính pháp lý của các bên ở Biển Đông (COC) khi được thông qua. Đồng thời, cần chuyển tải kịp thời quan điểm, lập trường của Việt Nam trong vấn đề Biển Đông tới cộng đồng quốc tế, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Hai là, tiếp tục hoàn thiện tổ chức biên chế toàn Lực lượng, tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ của Lực lượng Kiểm ngư, tăng cường năng lực thực thi pháp luật trên biển. Đầu tư mua sắm, trang bị mới, hiện đại như tàu tuần tra, tàu ứng phó, xử lý sự cố môi trường, máy bay trực thăng cứu nạn, UAV,… Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và huấn luyện, diễn tập, tăng cường khả năng hiệp đồng, phối hợp thực hiện nhiệm vụ giữa Cảnh sát biển với các lực lượng tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia như Hải quân, Biên phòng, Dân quân tự vệ biển. Tham mưu, đề xuất chính sách phù hợp cho sự phát triển lực lượng, chế độ chính sách đặc thù để cán bộ, chiến sĩ yên tâm công tác, phát huy hết tinh thần trách nhiệm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

Ba là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền biển đảo, xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết, xây dựng khu vực phòng thủ ở các tỉnh, thành phố ven biển; bổ sung, hoàn thiện kế hoạch tác chiến bảo vệ biển đảo, kế hoạch hiệp đồng tác chiến giữa các lực lượng. Bảo vệ các hoạt động xây dựng khu vực phòng thủ trên các đảo xa bờ gắn với xây dựng thế trận quốc phòng - an ninh, thế trận lòng dân trên biển vững mạnh, đủ khả năng bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển và phát triển bền vững kinh tế biển. Tham mưu, đề xuất cho các địa phương bố trí quỹ đất, Bộ Quốc phòng bố trí nguồn vốn để xây dựng cơ sở vật chất cho đơn vị mới bảo đảm bố trí lực lượng phù hợp, thực hiện nhiệm vụ có hiệu quả.

Bốn là, tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Quân đội xây dựng cơ chế, chính sách tạo điều kiện mở rộng liên kết làm ăn kinh tế ở vùng biển đảo thuộc chủ quyền nước ta với các nước phát triển; xây dựng hệ thống luật pháp nhằm quản lý, duy trì ổn định các hoạt động kinh tế biển, quản lý tốt tài nguyên khoáng sản, thủy sản quốc gia trên biển và trong đáy biển. Thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên các vùng biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc nhằm bảo vệ chủ quyền, duy trì an ninh an toàn, bảo vệ tài nguyên và môi trường biển, làm cơ sở cho phát triển bền vững kinh tế biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển một cách vững chắc. Tiếp tục đẩy mạnh công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và các hành vi tội phạm khác nhằm duy trì tốt các hoạt động kinh tế hợp pháp trên biển để phát triển đất nước.

Năm là, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế về quốc phòng, an ninh với lực lượng thực thi pháp luật các nước trong khu vực và trên thế giới để tăng cường sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau, qua đó nâng cao năng lực phối hợp xử lý các vấn đề an ninh trên biển, nhất là trong lĩnh vực an ninh phi truyền thống như: phòng chống thiên tai, cứu trợ nhân đạo, chống khủng bố, cướp biển,... Tăng cường giao lưu quốc tế, phối hợp tuần tra chung, thăm, làm việc, giao lưu, diễn tập, cứu hộ - cứu nạn trên biển, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, triệt tiêu nguy cơ xung đột trên biển. Khai thác khả năng viện trợ phát triển chính thức, tận dụng các thế mạnh, như kinh nghiệm và công nghệ hiện đại của các nước lớn trong phát triển và xây dựng Lực lượng Cảnh sát biển.

Biển, đảo của nước ta không những là khu vực phát triển kinh tế đầy tiềm năng, là nơi án ngữ các trục giao thông huyết mạch trên biển cùng với nguồn lợi về tài nguyên, kinh tế biển, mà còn là môi trường tác chiến quan trọng của Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, trong đó vai trò của Cảnh sát biển Việt Nam được thể hiện sâu sắc ở nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển đảo có hiệu quả, nhằm bảo đảm sự phát triển kinh tế biển nhanh, bền vững, đóng góp tỉ trọng lớn vào GDP quốc gia. Kinh tế biển càng phát triển thì sẽ có thêm nhiều nguồn lực để tiếp tục đầu tư xây dựng, hiện đại hóa Quân đội nói chung, Lực lượng Cảnh sát biển nói riêng trong thời gian tới. Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam càng phát triển lớn mạnh sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biển đảo để tạo điều kiện phát triển kinh tế đất nước./.

Trung tướng LÊ QUANG ĐẠO

Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam