(Canhsatbien.vn) - 

Hiện nay, tình hình thời tiết diễn biến hết sức phức tạp, nhiều vụ mất an toàn trên biển đã xảy ra đối với tàu thuyền nói chung và lực lượng tàu Cảnh sát biển nói riêng. Do vậy, các thông tin khí tượng hải dương đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo đảm an toàn tàu thuyền và nâng cao hiệu quả chiến đấu trên biển. Bài viết trình bày nghiên cứu xây dựng phần mềm tra cứu khí tượng hải dương vùng biển Việt Nam nhằm phục vụ công tác dẫn tàu an toàn cho lực lượng tàu Cảnh sát biển Việt Nam.

Giao diện phần mềm tra cứu KTHD.

Để có được các số liệu khí tượng hải dương (KTHD) một cách đầy đủ, chính xác, cần phải khảo sát, thu thập, tham khảo từ nhiều nguồn thông tin khác nhau. Điều đó sẽ mất nhiều thời gian và kinh phí. Ngoài ra, hiện nay các tư liệu, ấn phẩm KTHD phục vụ cho công tác huấn luyện, chiến đấu chưa được đầy đủ và cập nhật; các atlas tra cứu KTHD thường phải chi tiết, in màu trên khổ giấy lớn nên khó khăn trong việc lưu trữ, cập nhật thông tin. Chính vì vậy, chúng tôi xây dựng phần mềm “Tra cứu khí tượng hải dương” nhằm giải quyết các vấn đề trên, góp phần giúp cán bộ tàu Cảnh sát biển thuận lợi hơn trong việc tra cứu các số liệu KTHD phục vụ công tác dẫn tàu an toàn cũng như thực hiện các nhiệm vụ khác trên biển.

Xây dựng phần mềm tra cứu các yếu tố khí tượng hải dương

Để xây dựng phần mềm “Tra cứu khí tượng hải dương”, trước hết chúng tôi đã tìm tòi, thu thập gần 200 bản đồ, sơ đồ từ nhiều tài liệu, ấn phẩm, atlas các yếu tố KTHD từ các cơ quan chuyên môn của Quân chủng Hải quân và cơ quan khí tượng thủy văn Quốc gia. Các bản đồ, sơ đồ bao gồm: địa hình, chất đáy; các yếu tố khí tượng trong từng tháng trên Biển Đông như: chế độ gió, đường đi trung bình và tần suất xuất hiện bão, nhiệt độ không khí trung bình, thời gian mưa, lượng mưa, số ngày giông; các yếu tố hải dương như: sóng biển, dòng chảy, vết đi, thuỷ triều và nước dâng trong bão; một số đặc trưng môi trường biển như: nhiệt độ nước biển, độ muối, độ trong suốt, màu nước biển. Trong đó, các số liệu trung bình nhiều năm, từng tháng hoặc từng mùa của mỗi yếu tố được trình bày dưới dạng sơ đồ,…

Từ các bản đồ, sơ đồ dưới dạng file ảnh, kết hợp với đặc điểm KTHD của từng khu vực biển, sử dụng ngôn ngữ lập trình C# trên cơ sở phần mềm Microsoft Visual Studio 2022, các file ảnh được mã hóa vào trong phần mềm để tra cứu. Cùng với các file ảnh được mã hóa, các đặc điểm KTHD của từng vùng biển cũng được thể hiện vào phần mềm nhằm thể hiện sự cụ thể, chi tiết. Về giao diện, Visual studio hỗ trợ việc làm giao diện bằng kéo thả và chủ yếu là gán sự kiện lên chúng.

Ứng dụng phần mềm tra cứu các yếu tố KTHD

Phần mềm thể hiện gần 200 bản đồ, sơ đồ các yếu tố KTHD vùng biển Việt Nam. Muốn chọn vùng biển nào, thì nhấp chuột vào vùng biển đó. Khi đó xuất hiện tên vùng biển (ví dụ vùng biển từ Quảng Ninh - Ninh Bình) và phía bên phải của màn hình sẽ xuất hiện đặc điểm yếu tố cần tra cứu. Ứng dụng phần mềm để tra cứu độ sâu của biển, chế độ gió và dòng chảy. Ngoài ra, phần mềm còn có thể tra cứu gần 200 bản đồ, sơ đồ các yếu tố KTHD khác.

Ưu điểm của phần mềm tra cứu

Khi so sánh tính ưu việt của việc tra cứu phần mềm KTHD với việc thu thập các yếu tố KTHD truyền thống, thì phần mềm có ưu điểm như sau:

Phần mềm được đóng gói và dễ dàng cài đặt trên mọi máy tính có cấu hình tối thiểu, giao diện phần mềm thân thiện, nên việc tra cứu các yếu tố KTHD dễ dàng và thuận tiện. Khi tra cứu trên phần mềm, chỉ cần rê chuột để chọn từng khu vực biển, thì sẽ xuất hiện các số liệu KTHD vùng biển đó và thanh cuộn bên phải màn hình sẽ giải thích đặc điểm chi tiết hơn.

Để có các tư liệu, ấn phẩm hay các atlas về KTHD, thông thường các cơ quan chuyên môn cần phải có định kỳ thời gian nhất định để đo đạc, khảo sát, tính toán sau đó mới in ấn, xuất bản. Do vậy, các số liệu đó không được cập nhật một cách kịp thời. Đối với phần mềm này, sau khi có được các thông báo hàng hải hay các nguồn thông tin mới nhất, ta có thể cập nhật ngay vào phần mềm, nên rất thuận lợi cho việc tra cứu cũng như nâng cao độ chính xác các thông tin KTHD.

Các số liệu KTHD được thu thập, tra cứu từ nhiều nguồn thông tin khác nhau từ các cơ quan chuyên môn có uy tín, điều đó sẽ mất nhiều thời gian và kinh phí. Qua sử dụng cho thấy, phần mềm sẽ khắc phục được các vấn đề này, giúp cho cán bộ tàu thuận lợi và nhanh chóng trong việc tra cứu, phục vụ đắc lực cho công tác dẫn tàu an toàn và thực hiện các nhiệm vụ khác trên biển.

Ngoài ra, trong điều kiện cho phép kết nối internet, phần mềm có thể kết nối với trang web của các cơ quan chuyên môn trong nước, cũng như các trang web có uy tín trên thế giới như: www.nchmf.gov.vn (trang của Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia); www.thuydacvietnam. org.vn (Ủy ban Thủy đạc Việt Nam); www. windy.com (trang web cung cấp thời tiết của châu Âu); www.passageweather.com (trang web dự báo thời tiết của Mỹ); www.jma.go.jp (trang web của Nhật Bản); www.nrlmry.navy. mil (trang web cung cấp thời tiết của Hải quân Mỹ); www.hko.gov.hk (cơ quan Khí tượng Hồng Kông)...

Kết luận

Phần mềm tra cứu KTHD đã đáp ứng được các yêu cầu chức năng đề ra. Ưu điểm nổi bật của phần mềm là cho phép khai thác một cách thuận lợi, nhanh chóng, đầy đủ, cập nhật các số liệu KTHD. Sản phẩm được áp dụng có hiệu quả vào công tác bảo đảm an toàn dẫn tàu cũng như phục vụ huấn luyện, chiến đấu cho lực lượng tàu Cảnh sát biển Việt Nam.

Đại tá, ThS. NGUYỄN THANH ĐIỆP

Chủ nhiệm bộ môn Khí tượng Hải dương môi trường biển/Học viện Hải quân