(Canhsatbien.vn) - 

Trong điều kiện ánh sáng bất lợi, hoạt động tìm kiếm các mục tiêu nhỏ, vào ban đêm hay trong điều kiện thời tiết xấu thì công tác cứu hộ đường biển sẽ gặp rất nhiều khó khăn và ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động tìm kiếm và cứu nạn (SAR - Search and Rescue). Để khắc phục những tình trạng bất lợi trên thì việc ứng dụng công nghệ viễn thám là một phương pháp tiềm năng để tìm kiếm và cứu hộ đường biển một cách hiệu quả.

Sơ đồ hệ thống ứng dụng công nghệ viễn thám trong tìm kiếm và cứu hộ đường biển.

Ưu điểm của công nghệ viễn thám

Viễn thám (RS - Remote Sesing) là khoa học thu nhận, xử lý và phân tích các hình ảnh thu nhận từ trên không nhờ các máy thu được đặt trên máy bay, vệ tinh nhân tạo hay trên tàu vũ trụ để nhận biết được các thông tin về đối tượng trên bề mặt Trái Đất, bề mặt biển mà không cần tiếp xúc với nó.

Công nghệ viễn thám tuy mới phát triển nhưng đã nhanh chóng được áp dụng trong nhiều lĩnh vực và được phổ biến rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới. Hiện nay, công nghệ này đã trở thành phương tiện chủ đạo cho công tác giám sát tài nguyên thiên nhiên và môi trường ở cấp độ từng nước, từng khu vực và trong phạm vi toàn cầu. Khả năng ứng dụng công nghệ viễn thám ngày càng được nâng cao, đây là lý do dẫn đến tính phổ cập của công nghệ này. Công nghệ viễn thám có những ưu việt cơ bản như: Độ phủ trùm không gian của tư liệu bao gồm các thông tin về tài nguyên, môi trường trên diện tích lớn của Trái Đất, nhất là ở những khu vực biên giới, hải đảo xa xôi; các máy thu viễn thám có khả năng giám sát sự biến đổi của tài nguyên, môi trường Trái Đất do chu kỳ quan trắc lặp và liên tục trên cùng một đối tượng trên mặt đất. Khả năng này cho phép công nghệ viễn thám ghi lại được các biến đổi của tài nguyên, môi truờng giúp công tác giám sát, kiểm tra tài nguyên thiên nhiên và môi trường được thuận lợi; Sử dụng các dải phổ đặc biệt khác nhau để quan trắc các đối tượng, nhờ khả năng này mà tư liệu viễn thám được ứng dụng cho nhiều mục đích, trong đó có nghiên cứu về khí hậu, nhiệt độ của Trái Đất. Ngoài ra, công nghệ viễn thám còn cung cấp nhanh các tư liệu ảnh số có độ phân giải cao và siêu cao, là dữ liệu cơ bản cho việc thành lập và hiệu chỉnh hệ thống bản đồ quốc gia và hệ thống cơ sở dữ liệu địa lý quốc gia.

Với những ưu điểm trên, công nghệ viễn thám đang trở thành công nghệ chủ đạo cho quản lý, giám sát tài nguyên thiên nhiên và môi trường ở nước ta hiện nay. Đặc biệt, công nghệ này đã được ứng dụng một cách có hiệu quả trong công tác tìm kiếm và cứu hộ đường biển.

Ứng dụng viễn thám trong tìm kiếm và cứu hộ đường biển

Quy trình xử lý và phân tích dữ liệu ảnh viễn thám: Hệ thống ảnh viễn thám để giám sát và cứu hộ hàng hải bao gồm 4 modul: modul vệ tinh giám sát; modul phát hiện tàu thuyền; modul phân tích trạng thái biển và modul xử lý tích hợp. Trong đó, modul phát hiện tàu có ba chức năng là định vị vị trí tàu, phân loại loại tàu thuyền và dự đoán hướng di chuyển của tàu. Modul phân tích trạng thái mặt biển chủ yếu là ước lượng tính hướng, độ cao sóng và hướng dòng chảy. Còn modul xử lý tích hợp nhận thông tin từ modul phát hiện tàu thuyền và modul phân tích trạng thái biển. Dựa vào kết quả về vị trí của tàu gặp nạn và hướng sóng, kết hợp thời gian nhận dữ liệu, nó ước tính vị trí của tàu gặp nạn và kết hợp tham số vệ tinh, nó có thể hiệu chỉnh kết quả thu được thông qua phát hiện tàu. Kết quả phân tích bằng modul xử lý tích hợp có thể được truyền đến Cơ quan an toàn hàng hải và tàu cứu hộ ngoài hiện trường, để từ đó đưa ra các quyết định cho công tác cứu hộ. Về giám sát tàu thuyền, so với các thiết bị phát hiện trên bờ, trên tàu hoặc trên không và các phương pháp giám sát hồng ngoại, vệ tinh viễn thám Radar khẩu độ tổng hợp (SAR) có khả năng hoạt động trong bất kỳ thời gian và điều kiện thời tiết nào, với phạm vi bao trùm rộng và độ phân giải cao để phát hiện tàu thuyền bị nạn trên biển. Đặc biệt do đặc điểm hoạt động của vệ tinh không bị giới hạn bởi mặt nước biển, thời tiết hoặc yếu tố con người nên nó có thể phát hiện tàu thuyền bị nạn ở khoảng cách xa mà không cần phải tiếp xúc trực tiếp.

Công nghệ viễn thám với vai trò chính là cung cấp nguồn thông tin thứ cấp cho các hoạt động tìm kiếm và cứu hộ hàng hải. Cụ thể như, một hệ thống giám sát viễn thám luôn có ưu điểm hơn so với việc quan sát bằng mắt thường đó là, cải thiện tốc độ tìm kiếm và độ chính xác tìm kiếm vật thể bị nạn do ảnh viễn thám có độ phân giải cao và rõ nét. Do đó, nó có ý nghĩa trong việc thúc đẩy tỷ lệ thành công và hiệu quả công tác cứu hộ. Ngoài ra, viễn thám sẽ hỗ trợ các nhân viên cứu hộ hoàn thành nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn, đặc biệt là các mục tiêu bị nạn nhỏ trong điều kiện thời tiết xấu. Như vậy, việc áp dụng công nghệ viễn thám trong giám sát, tìm kiếm và cứu hộ đường biển luôn có tính khoa học và hoàn toàn khả thi. Công nghệ này có ưu điểm vượt trội so với các phương pháp truyền thống khác, đó là: công cụ duy nhất có hiệu quả để giám sát tàu thuyền, phương tiện bị nạn với thông tin không gian rộng, đa thời gian, chính xác, khách quan, nhanh chóng; đặc biệt quan trọng đối với những vùng biển xa bờ, những nơi khó có điều kiện tiếp cận để giám sát, điều tra bằng các phương pháp truyền thống,…Qua đó, hiệu quả công tác tìm kiếm và cứu hộ đường biển sẽ được nâng cao, nhất là trong điều kiện thời tiết trên vùng biển nước ta ngày càng diễn biến bất thường như hiện nay./.

Thượng tá, ThS. ĐỖ HỒNG MINH

Khoa Hàng hải/Học viện Hải quân