(Canhsatbien.vn) - 

Thời gian qua, tình hình an ninh hàng hải, khủng bố, cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền tại khu vực Biển Đông diễn biến rất phức tạp, có chiều hướng gia tăng các vụ việc nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về người, tài sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường an ninh trên biển. Lợi dụng các yếu tố địa - chiến lược, địa - kinh tế và an ninh, giao thông quan trọng của khu vực Biển Đông, các tổ chức, nhóm khủng bố và cướp biển tại Indonesia, Philippines, Thái Lan đã gia tăng hoạt động khủng bố, cướp biển tại vùng biển này. Trung bình mỗi năm, vùng biển Đông Nam Á xảy ra khoảng 50 vụ cướp biển. Nhiều tàu vận tải đi qua khu vực này đã bị bọn cướp biển bắt, đòi tiền chuộc, đánh đập, thậm chí bắn giết. Eo biển Malacca của Singapore được đánh giá là một trong những eo biển nguy hiểm nhất thế giới (tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2021 đã có 20 vụ việc, trong đó 19 vụ xảy ra và 01 vụ bất thành). Đây cũng là nơi có nhiều tổ chức khủng bố lớn như Tổ chức Abu Sayyaf (ASG) và Phong trào giải phóng Hồi giáo Môrô ở Philippine, tổ chức vũ trang ly khai ở miền Nam Thái Lan, miền Nam Philippine, Indonesia… Phương thức, thủ đoạn tấn công của bọn khủng bố, cướp biển rất đa dạng, phổ biến là cướp tàu, bắt giữ thủy thủ làm con tin để đòi tiền chuộc; tấn công tàu biển để cướp tài sản… Thậm chí, chúng sẵn sàng tiến hành các hoạt động khủng bố trên biển, gây nổ phá hoại tàu, chống trả lực lượng chức năng, gây tổn thất và ảnh hưởng xấu đến an ninh của các nước có liên quan để đạt được các mục tiêu chính trị.

Lực lượng Cảnh sát biển diễn tập chống cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền. Ảnh: Đức Hạnh

Là một nước ven bờ Biển Đông, với 44 cảng biển (gồm cả cảng dầu khí ngoài khơi) và trên 250 bến cảng (trong đó có 14 cảng tổng hợp chính quốc gia), Việt Nam cũng như nhiều quốc gia khác trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ môi trường an ninh, an toàn hàng hải của khu vực Biển Đông. Mặc dù tình trạng tội phạm trên biển không thực sự đáng báo động như ở một số khu vực Đông Nam Á, song nạn cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền trong vùng biển của Việt Nam vẫn đang tồn tại và có xu hướng tăng trong những năm gần đây. Cụ thể, ở Việt Nam đang tồn tại những vấn đề sau: một là tàu thuyền của Việt Nam bị cướp khi đi qua các khu vực biển của một số nước như Indonesia, Philippines, eo biển Malacca; hai là cướp biển trong quá trình chạy trốn đã lẩn vào vùng biển của Việt Nam; ba là xảy ra những vụ trộm cướp biển có vũ trang quy mô nhỏ ở một số vùng biển gần bờ của Việt Nam. Một số vụ cướp biển tiêu biểu liên quan đến Việt Nam có thể kể đến như: vụ Zafirah (2012), vụ Sunrire 689 (2014), vụ Royal 16 (2016), vụ Giang Hải (2017),… Bên cạnh các vụ cướp biển kể trên, ở Việt Nam tình trạng trộm cướp trên biển có vũ trang cũng đã xảy ra ở một số khu vực biển gần bờ Quảng Ninh, Hải Phòng và Bà Rịa - Vũng Tàu. Hầu hết những trường hợp này là trộm cắp địa phương liên quan đến tài sản của tàu thuyền nước ngoài neo đậu tại cảng Việt Nam. Các vụ việc này khi xảy ra vẫn được thông báo cho Trung tâm thông tin của ReCAAP và được các lực lượng chức năng của Việt Nam xử lý.

Cảnh sát biển Việt Nam là lực lượng chuyên trách của Nhà nước, làm nòng cốt thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển. Trong những năm qua, trước những vấn đề phức tạp về an ninh, an toàn hàng hải ở vùng biển Đông Nam Á, nhất là nạn khủng bố, cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền, Cảnh sát biển Việt Nam đã tích cực, chủ động và trách nhiệm tham gia vào các hoạt động hợp tác, chia sẻ thông tin, đấu tranh phòng chống khủng bố, cướp biển, tội phạm trên biển nhằm góp phần giữ gìn môi trường hòa bình, an ninh, an toàn cho khu vực Biển Đông nói chung, vùng biển Đông Nam Á nói riêng.

Theo đó, Cảnh sát biển Việt Nam đã triển khai thực hiện có hiệu quả Luật Phòng, chống khủng bố; Thông tư số 38/TT-BQP ngày 7/5/2015 của Bộ Quốc phòng quy định tổ chức, nhiệm vụ quyền hạn của cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng được giao thực hiện nhiệm vụ chống khủng bố và Nghị định số 170/NĐ-CP ngày 27/12/2016 của Chính phủ quy định về việc công bố, tiếp nhận, xử lý và truyền phát thông tin an ninh hàng hải.

Từ năm 2006, Cảnh sát biển Việt Nam đã đảm nhiệm và làm tốt vai trò là Cơ quan Thường trực, đại diện của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tham gia thực hiện Hiệp định Hợp tác khu vực về chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền tại châu Á (ReCAAP). Đồng thời, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam cũng thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ là cơ quan đầu mối trong việc hợp tác với Trung tâm Chia sẻ thông tin trong khuôn khổ ReCAAP.

Thông qua các hoạt động hợp tác quốc tế, nhất là hợp tác trong khuôn khổ thành viên ReCAAP, Cảnh sát biển Việt Nam thường xuyên trao đổi, cung cấp thông tin về tình hình chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền. Đã phối hợp phát hiện, đấu tranh thành công 02 vụ với 19 tên cướp biển nước ngoài, thu giữ một xuồng và giải cứu một tàu biển với trên 300 tấn dầu nhẹ bị bọn cướp biển tấn công chiếm giữ. Nổi bật là vụ 11 đối tượng quốc tịch Indonesia cướp tàu chở dầu Zafirah quốc tịch Malaysia trên vùng biển Indonesia vào năm 2012, khi chạy trốn sang vùng biển tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thì bị Cảnh sát biển Việt Nam phát hiện, bắt giữ. Hay vụ tàu Orkim Harmony (quốc tịch Malaysia) bị 8 tên cướp biển tấn công, cướp tàu và hàng hóa trên tàu vào ngày 11/6/2015, khi đang vận chuyển 6.000 tấn xăng hành trình qua vùng biển Malaysia. Sau khi nhận được thông tin từ Trung tâm ReCAAP và cơ quan chức năng Malaysia, Cảnh sát biển Việt Nam đã triển khai lực lượng truy tìm và đã phối hợp phát hiện, bắt gọn 8 tên cướp biển cùng các vật chứng mà bọn cướp biển đã cướp của tàu Orkim Harmony.

Song song với đó, quán triệt quan điểm của Đảng và Nhà nước, bám sát các quy định của pháp luật về phòng chống khủng bố, công tác an ninh hàng hải và chống cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền, Đảng ủy, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển cũng như các cơ quan, đơn vị trong toàn Lực lượng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các biện pháp công tác, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng liên quan, phát huy sức mạnh của toàn Lực lượng để hoàn thành tốt nhiệm vụ duy trì thực thi pháp luật, bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải trên các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, thể hiện trên các mặt như:

- Hiệp đồng chặt chẽ với Quân chủng Hải quân, Bộ đội Biên phòng, Tập đoàn dầu khí Việt Nam, Cục Hàng hải Việt Nam, Tổng Cục Hải quan, Cục Kiểm ngư, lực lượng vũ trang địa phương và các cơ quan, đơn vị có liên quan theo dõi nắm chắc tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn trên biển; kịp thời phát hiện, thông báo và dùng mọi biện pháp để ngăn chặn mọi hoạt động khủng bố trên biển.

- Duy trì nghiêm lực lượng trực SSCĐ, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng theo dõi nắm chắc tình hình mặt biển, địa bàn có liên quan, chủ động đánh giá, tham mưu, đề xuất cấp trên xử lý tốt các tình huống trên biển; chủ động triển khai lực lượng, phương tiện thực hiện phương án bảo vệ hoạt động tại khu vực có nguy cơ cao về mất an ninh hàng hải (các lô dầu khí) và đấu tranh, ngăn cản hành động xâm phạm của tàu thuyền nước ngoài trong vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam, đảm bảo đúng đối sách, đúng pháp luật.

- Thường xuyên rà soát, xây dựng, bổ sung, hoàn thiện các phương án đấu tranh bảo vệ chủ quyền, phòng chống khủng bố trên các vùng biển Việt Nam. Kịp thời rà soát điều chỉnh lực lượng sẵn sàng chiến đấu; tổ chức lực lượng sẵn sàng chiến đấu theo quy định, phối hợp với các lực lượng làm nhiệm vụ chống khủng bố khi có lệnh của cấp có thẩm quyền.

- Điều động, sử dụng hàng trăm lượt tàu, xuồng các loại hoạt động trên biển, trong quá trình trực SSCĐ kết hợp tuần tra, kiểm soát, thực hiện nhiệm vụ phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại, kịp thời phát hiện các hành vi liên quan đến khủng bố, cướp biển để kịp thời xử lý.

- Xây dựng và triển khai kế hoạch tuần tra, kiểm soát kết hợp sử dụng UAV chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên khu vực giáp ranh với Malaysia, Thái Lan trong đó có cả hoạt động nắm tình hình, sẵn sàng xử lý các tình huống cướp biển, khủng bố từ sớm, từ xa.

- Phối hợp các cơ quan đơn vị trong và ngoài Quân đội trong xây dựng, huấn luyện, diễn tập và tổ chức thực hiện các phương án phòng chống khủng bố, cướp biển, cướp có vũ trang trên biển như: phối hợp Cục Hàng hải Việt Nam, cử lực lượng tham gia diễn tập đảm bảo an ninh cảng biển và phòng, chống khủng bố tại cảng biển tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu năm 2015; tại cảng biển Tiên Sa, TP. Đà Nẵng năm 2017 và cảng biển Chu Lai - Trường Hải, tỉnh Quảng Nam năm 2019.

- Tổ chức tốt lực lượng, phương tiện sẵn sàng tham gia và tham gia tìm kiếm, cứu hộ cứu nạn trên biển hiệu quả. Chỉ tính riêng từ năm 2015 đến năm 2021, Cảnh sát biển Việt Nam đã điều động hàng trăm lượt tàu, xuồng thực hiện 178 vụ việc tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn. Kết quả cứu được 1.204 người, 86 phương tiện, vớt được 29 thi thể, trong đó có nhiều vụ cứu nạn tàu thuyền nước ngoài.

- Thực hiện tốt nhiệm vụ an ninh hàng hải mà Chính phủ, Bộ Quốc phòng giao tại Nghị định số 170/2016/NĐ-CP về việc công bố, tiếp nhận, xử lý và truyền phát thông tin an ninh hàng hải: nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành các chỉ thị, nghị định, văn bản quy định về việc công bố, tiếp nhận, xử lý và truyền phát thông tin an ninh hàng hải và triển khai công tác an ninh hàng hải; tổ chức hội nghị tham vấn các cơ quan bộ, ngành về công bố cấp độ an ninh hàng hải khi có các sự cố mất an ninh, an toàn hàng hải trên vùng biển Việt Nam.

Ngoài ra, Cảnh sát biển Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các cảng vụ hàng hải, Bộ đội Biên Phòng, công an và chính quyền địa phương đấu tranh ngăn chặn các hành vi trộm cắp đối với tàu biển tại các khu vực vùng nước cảng biển Việt Nam. Từ năm 2016 đến nay, Cảnh sát biển Việt Nam đã có nhiều văn bản thông báo tình hình cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền đến các cơ quan phối hợp và khuyến cáo đến 142 doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam để đề cao cảnh giác, tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn khi tàu thuyền hoạt động, hành trình ngang qua khu vực có nguy cơ cao về cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền; Thông báo và khuyến cáo tình hình căng thẳng ở khu vực eo biển Hormuz đối với tàu biển Việt Nam nhằm tránh nguy cơ bất lợi có thể xảy ra. Điều đó cho thấy, vai trò, sự hỗ trợ của Cảnh sát biển Việt Nam về an ninh hàng hải không chỉ đối với tàu biển hoạt động trong vùng biển Việt Nam mà cả trong khu vực cũng như trên toàn thế giới.

Trong thời gian tới, để góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống khủng bố, chống cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền, giữ gìn an ninh, an toàn hàng hải cho vùng biển của khu vực, thực hiện trách nhiệm của lực lượng nòng cốt trong thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển xác định tập trung triển khai một số nội dung, giải pháp sau:

Một là, tiếp tục quán triệt, triển khai sâu rộng các nội dung của Luật Phòng, chống khủng bố và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Phòng, chống khủng bố; Thông tư số 38/2015/TT-BQP ngày 7/5/2015 của Bộ Quốc phòng quy định tổ chức, nhiệm vụ quyền hạn của cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng được giao thực hiện nhiệm vụ chống khủng bố và Nghị định 170/2016/NĐ-CP ngày 27/12/2016 của Chính phủ quy định về việc công bố, tiếp nhận, xử lý và truyền phát thông tin an ninh hàng hải... để cán bộ, chiến sĩ trong Lực lượng theo chức năng nhiệm vụ được giao nắm và vận dụng đúng các quy định của pháp luật trong thực tiễn thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống khủng bố, bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải.

Hai là, thông qua công tác trinh sát, nghiệp vụ, kịp thời thu thập, đánh giá thông tin tình hình về âm mưu, ý đồ, phương thức, thủ đoạn hoạt động của cướp biển, khủng bố nhằm vào lĩnh vực hàng hải để kịp thời trao đổi, phối hợp với Cục An ninh nội địa, Bộ Công an điều tra, xác minh, xử lý. Duy trì nghiêm kíp trực an ninh hàng hải 24/24 hằng ngày để tiếp nhận thông tin an ninh hàng hải từ Cục Hàng hải Việt Nam và cơ quan phối hợp có liên quan, kịp thời tham mưu, xử lý, công bố nâng cấp độ an ninh hàng hải trong trường hợp cần thiết theo quy định của pháp luật. Tiếp tục duy trì hoạt động liên tục 24/24h hằng ngày của Trung tâm Chia sẻ thông tin chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền tại châu Á.

Ba là, phối hợp chặt chẽ với cơ quan trong và ngoài quân đội, đặc biệt là lực lượng chuyên trách của Quân đội (Binh chủng Đặc công), lực lượng Công an tổ chức rà soát, lên phương án, kế hoạch phòng chống khủng bố, đảm bảo an ninh hàng hải tại các cảng biển, vùng biển phức tạp về an ninh trật tự (thường xuyên xảy ra các vụ trộm cướp đối với tàu biển nước ngoài, khu vực biển có nguy cơ xâm nhập của khủng bố quốc tế...); tổ chức và tham gia diễn tập an ninh hàng hải trong xử lý tình huống khủng bố, cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền sát hợp với diễn biến tình hình và đạt kết quả; có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ chuyên trách để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ an ninh hàng hải, đấu tranh phòng, chống khủng bố.

Bốn là, tiến hành các hoạt động thông tin đối ngoại, hợp tác quốc tế với các quốc gia trong khu vực, cũng như trong khuôn khổ Trung tâm Chia sẻ thông tin ReCAAP về cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền. nội dung hợp tác cần đặc biệt đi sâu vào các vấn đề: Chia sẻ thông tin, tình hình về cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền; công tác huấn luyện, diễn tập đào tạo nâng cao trình độ cho cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, các hoạt động dẫn độ và hỗ trợ tư pháp. Nghiên cứu xây dựng cơ chế diễn tập chung, phối hợp tuần tra chung để phòng, chống cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền trên biển phù hợp với cam kết, thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam đã tham gia, cũng như các quy định của pháp luật Việt Nam.

Năm là, làm tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ, thường xuyên rà soát cán bộ, chiến sĩ không đủ điều kiện về phẩm chất đạo đức, nghi vấn về lịch sử chính trị hoặc có quan hệ với các thành phần xã hội phức tạp, tham gia các hội nhóm chính trị để có phương án xử lý. Đồng thời củng cố tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, đoàn kết, thống nhất, không để các thế lực thù địch tuyên truyền kích động, chia rẽ nội bộ, thực hiện tốt nhiệm vụ phòng chống khủng bố mà Chính phủ, Bộ Quốc phòng giao.

Công tác đấu tranh phòng, chống khủng bố, an ninh hàng hải, chống cướp biển, cướp có vũ trang của Cảnh sát biển trong thời gian qua đã góp phần không nhỏ trong duy trì an ninh, trật tự an toàn trên các vùng biển và thềm lục địa Việt Nam. Cảnh sát biển Việt Nam là chỗ dựa vững chắc cho lực lượng tàu biển Việt Nam và nước ngoài hoạt động trong vùng biển Việt Nam.

Thực hiện tốt các giải pháp trên, Cảnh sát biển Việt Nam sẽ đạt kết quả cao hơn, phát huy tốt hơn nữa vai trò của cơ quan chuyên trách thực thi pháp luật trên biển trong công tác đấu tranh phòng chống khủng bố, cướp biển, cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền, bảo vệ các hoạt động kinh tế biển, giữ gìn an ninh, an toàn hàng hải, vì một Biển Đông ổn định và phát triển.

Đại tá ĐÀO BÁ VIỆT
Phó Tham mưu trưởng Cảnh sát biển