(Canhsatbien.vn) - 

Biển, đảo nước ta là không gian chiến lược đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh của đất nước; hình thành nên tuyến phòng thủ nhiều tầng, nhiều lớp, những điểm tựa, pháo đài, lá chắn vững chắc từ hướng biển. Tạo thế liên hoàn biển - đảo - bờ trong thế trận phòng thủ chung của cả nước. Quần đảo Trường Sa của Việt Nam nằm giữa Biển Đông gồm nhiều đảo lớn, nhỏ, đảo nổi, đảo chìm, rạn san hô, tồn tại tương đối độc lập và cách xa đất liền. Tăng cường sức mạnh phòng thủ đảo, xây dựng, giữ vững và phát triển các mối liên kết giữa các đảo, biển - đảo - đất liền đồng thời ngăn chặn, chia cắt, phá vỡ các mối liên kết của đối phương là một giải pháp quan trọng.

Quần đảo Trường Sa. Ảnh: Trọng Thiết

Nếu xảy ra chiến tranh xâm chiếm đảo, đối phương sẽ tiến công hỏa lực với cường độ rất cao, nhiều lực lượng, phương tiện tham gia với vũ khí công nghệ cao, mật độ lớn, ác liệt, dài ngày. Đối phương sẽ lấy tiến công hỏa lực là chủ yếu nhằm làm mất hiệu lực và khả năng phòng thủ của ta. Sau khi tiến công hỏa lực, địch có thể sử dụng Lực lượng Hải quân đánh bộ hoặc lực lượng tác chiến đặc biệt đổ bộ đánh chiếm đảo của ta.

Khi bị địch tiến công hỏa lực, khả năng phòng thủ đảo của ta sẽ giảm sút, bị uy hiếp nghiêm trọng. Nếu chỉ xét riêng từng đảo, có thể thấy tương quan lực lượng, phương tiện, vũ khí giữa địch tiến công và lực lượng phòng thủ đảo của ta còn chênh lệch. Tuy nhiên, ta không thể đưa nhiều lực lượng, phương tiện, vũ khí trang bị lên đảo được vì các đảo của ta đều có diện tích nhỏ.

Yếu tố quan trọng nhất để giải quyết mâu thuẫn về tương quan lực lượng, phương tiện và vũ khí trên đảo khi xảy ra tác chiến chính là yếu tố liên kết. Liên kết trên biển, đảo cực kỳ quan trọng, nó làm tăng khả năng phòng thủ, tạo nên sức mạnh mọi mặt, giúp ta tăng cường khả năng bảo vệ đảo trong mọi tình huống. Đặc biệt là khả năng thay đổi so sánh tương quan lực lượng có lợi cho ta khi tác chiến xảy ra. Các liên kết đó là liên kết giữa biển - đảo - đất liền; giữa các đảo trong cụm đảo, các cụm đảo trong quần đảo; liên kết và tranh thủ sự ủng hộ bên ngoài. Tạo và giữ được những mối liên kết này, ta sẽ tạo được lợi thế so với đối phương. Đồng thời nếu ta kết hợp ngăn chặn, chia cắt, phá vỡ được các mối liên kết của đối phương thì sẽ lại giành được ưu thế về quân sự và các mặt khác.

Trong tạo, giữ mối liên kết của ta và cắt đứt các mối liên kết của đối phương ta có điểm thuận lợi, đó là yếu tố khoảng cách. Ta ở gần Trường Sa hơn đối phương. Mặc dù trong chiến tranh hiện đại, với vũ khí công nghệ cao, có thể tác chiến từ rất xa, ngoài tầm khống chế của hỏa lực thông thường, phương tiện cơ động hiện đại. Tuy nhiên, trong từng trường hợp cụ thể, yếu tố khoảng cách là cực kỳ quan trọng. Ví dụ: trong cuộc diễn tập gần đây của Không quân Mỹ trên biển Hoa Đông đã nảy sinh vấn đề tiếp nhiên liệu cho các máy bay hiện đại của Mỹ khi tác chiến quá xa các căn cứ quân sự. Ở cự li xa, khi tác chiến trên không các máy bay chiến đấu đều cần phải tiếp nhiên liệu trên không. Để thực hiện điều này rất phức tạp, đó là điểm rất bất lợi cho Không quân Mỹ. Năm 2020, Không quân Trung Quốc thực hiện một chuyến tuần tra dài 10 giờ trên Biển Đông. Máy bay chiến đấu Trung Quốc đã cất cánh từ một căn cứ ở miền Nam Trung Quốc và đã phải 2 lần được các máy bay tiếp liệu Ilyushin-78 tiếp tế nhiên liệu trên không và máy bay không mang được đầy đủ vũ khí để giảm trọng lượng. Tiếp nhiên liệu trên không rõ ràng là vấn đề trở ngại rất lớn do cự ly cơ động xa. Hơn nữa, nếu trong chiến tranh, quá trình tiếp nhiên liệu ngay trên Biển Đông cũng là nguy cơ dễ bị tiến công bất ngờ. Nếu triển khai số lượng máy bay chiến đấu lớn thì vấn đề tiếp nhiên liệu trên không gần như không thể thực hiện được. Theo tính toán, tỷ lệ giữa máy bay chiến đấu và máy bay tiếp dầu là 1/1. Đó là điểm yếu do khoảng cách xa đem lại. Mặt khác, cơ động đường xa cũng xuất hiện nguy cơ bị tập kích, chặn đánh; các khó khăn về bảo đảm hậu cần, kỹ thuật; về tổ chức chỉ huy; bổ sung lực lượng; tâm lý, sức khỏe binh lính... Cơ động dài trên biển cũng bị ảnh hưởng rất lớn bởi thời tiết, khí hậu, thủy văn, thiên tai...

Khó khăn cơ bản của ta là: khác hẳn với phòng thủ, phòng ngự trên đất liền, trên bộ với lợi thế liên kết về địa hình, trong thế trận phòng thủ liên hoàn, vững chắc, được sự chi viện, hiệp đồng tác chiến ở tất cả các cấp, các lực lượng. Trong khi phòng thủ trên đảo thì sự liên kết giữa các lực lượng (khả năng phối hợp, hiệp đồng, chi viện, bảo đảm và khả năng lãnh đạo chỉ huy trong tác chiến) vô cùng khó khăn. Về địa hình, chủ yếu là đảo nhỏ, độc lập, xung quanh là đại dương, không có mối liên kết nào về địa hình. Cả đảo là một mục tiêu cố định cho địch tập kích hỏa lực. Đó là yếu tố bất lợi nhất của phòng thủ trên đảo.

Tất cả các vấn đề trên cần được nghiên cứu để xây dựng, giữ vững được mối liên kết của ta và cắt đứt các mối liên kết của đối phương, tạo nên ưu thế trên biển, bảo vệ đảo.

Tạo và giữ vững mối liên kết biển - đảo - đất liền

Liên kết biển - đảo - đất liền bao gồm nhiều lực lượng tham gia và chủ yếu bằng đường không và đường biển. Tuy nhiên, nhanh nhất là liên kết bằng đường không. Đó là các mối liên kết giữa không quân của Quân chủng Phòng không - Không quân và không quân của Quân chủng Hải quân với các đảo. Trong trường hợp xảy ra tác chiến, tình huống có thể diễn ra rất bất ngờ, nhanh chóng. Nếu không được chi viện kịp thời, ta có thể bị mất đảo. Vì vậy, không quân với nhiều lợi thế, nhiều khả năng là lực lượng chi viện tác chiến đầu tiên cho các đảo. Tuy nhiên các máy bay của ta hiện nay, chủ yếu xuất kích từ đất liền. Ở khoảng cách xa, các máy bay chiến đấu hiện đại của ta chỉ có thể tác chiến trong thời gian hạn chế, các loại máy bay khác hoạt động gặp nhiều khó khăn.

Để tạo và duy trì mối liên kết đường không chi viện kịp thời cho các đảo, ta cần phải nghiên cứu xây dựng sân bay trên một số đảo. Đó là giải pháp nâng cao tính chủ động đối phó với các tình huống tác chiến. Nếu có sân bay trên đảo, sự chi viện sẽ thuận tiện rất nhiều. Trên thực tế, các đảo của ta thường có diện tích nhỏ, rất khó có thể xây dựng được các sân bay quân sự. Mặt khác, xây dựng sân bay cho máy bay chiến đấu trên đảo rất phức tạp so với trên đất liền. Cấu trúc của các cơ sở sân bay trên các đảo nhân tạo, bao gồm các đường băng, rất khó đạt chuẩn mực do tính chất địa lý phức tạp trên biển.

Để khắc phục vấn đề này, cần quan tâm một số loại máy bay quân sự chỉ cần đường băng ngắn như AD-6 của Mỹ, các loại trực thăng vũ trang hiện đại hoặc áp dụng các giải pháp công nghệ trong xây dựng sân bay để máy bay có thể cất, hạ cánh với đường băng ngắn. Nếu giải quyết được vấn đề này, ta sẽ có thêm ưu thế tác chiến trên không và giải quyết vấn đề vô cùng quan trọng, đó là cơ động, bổ sung lực lượng, vật chất hậu cần, kỹ thuật và chi viện kịp thời cho các đảo trong tác chiến. Đây là vấn đề sống còn, vì lực lượng thường trực trên các đảo của ta hạn chế. Khi tác chiến, nếu không được chi viện, bổ sung kịp thời sẽ gặp khó khăn trong phòng thủ, giữ đảo.

Tiếp theo, đó là mối liên kết trên biển của các lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển, Biên phòng, Kiểm ngư và ngư dân Việt Nam. Các lực lượng này hoạt động thường xuyên trên biển, từ bờ ra tới các đảo. Khi có tình huống, sẵn sàng cơ động lực lượng, phương tiện từ đất liền ra đảo tác chiến. Đồng thời, quá trình tác chiến, tiến hành chặn đánh, không cho địch chia cắt lực lượng tác chiến và chi viện của ta ra đảo. Giữ vững mối liên kết từ đất liền ra đảo trong mọi tình huống. Hiện tại, lực lượng tàu cá của ngư dân ta hoạt động ngoài Trường Sa còn rất hạn chế, tàu thuyền chủ yếu là vỏ gỗ, nhỏ, đơn sơ nên chưa tạo ra được lực lượng cần thiết cho đấu tranh. Vì vậy, vấn đề chính sách đầu tư thu hút ngư dân hoạt động rộng khắp trên biển góp phần quan trọng đấu tranh bảo vệ biển đảo cần được quan tâm nhiều hơn nữa.

Tạo và giữ vững mối liên kết giữa các đảo, cụm đảo

Đây là mối liên kết quyết định trong giai đoạn đầu của chiến tranh. Khi địch đánh chiếm đảo, mối liên kết giữa các đảo chính là để duy trì sức mạnh của lực lượng tại chỗ, trước khi được lực lượng từ đất liền chi viện. Lực lượng tại chỗ phải được liên kết để đủ sức bảo vệ đảo trong một thời gian nhất định. Không để bị cô lập từng đảo, cụm đảo là yêu cầu mang tính quyết định đến mất, còn lãnh thổ. Nếu để địch bao vây, cô lập từng đảo, chúng có thể đánh chiếm từng đảo dễ dàng. Duy trì mối liên kết này chính là thực hiện chi viện, hiệp đồng chiến đấu kịp thời giữa tất cả các lực lượng đang hoạt động trên vùng biển và giữa các đảo, cụm đảo thuộc quần đảo.

Để có sự chi viện kịp thời ngay trong quần đảo, ta cần xây dựng các căn cứ ở từng cụm đảo, nơi mà từ đó triển khai lực lượng cơ động, vũ khí, phương tiện chiến đấu, vật chất hậu cần, kỹ thuật cơ động để xử trí tình huống trên các đảo. Để tăng khả năng chi viện giữa các đảo khi bị đánh chiếm, cùng với lực lượng, rất cần các phương tiện chiến đấu nhỏ gọn, cơ động cao như các loại xuồng cao tốc được trang bị hỏa lực mạnh, tác chiến linh hoạt, vừa chở quân vừa có khả năng uy hiếp, tiêu diệt tàu chiến của địch; xuồng cao tốc không người lái, có thể sử dụng cảm tử như một tên lửa tiêu diệt tàu chiến đối phương. Đây là loại phương tiện chiến đấu rất hiệu quả cho tác chiến biển đảo. Các nước như Iran, Thổ Nhĩ Kỳ đã sản xuất các xuồng chiến đấu cao tốc rất hiện đại, uy lực chiến đấu lớn. Thổ Nhĩ Kỳ đã sản xuất xuồng cao tốc không người lái, có thể phóng được cả tên lửa loại nhỏ. Trực thăng cũng là phương tiện chở quân chi viện hiệu quả giữa các đảo. Vì vậy, cần có lực lượng thường trực tại một số căn cứ chính trên quần đảo Trường Sa.

Tính liên kết tại chỗ còn được thể hiện ở khả năng hiệp đồng, phối hợp tác chiến giữa các lực lượng: giữa lực lượng phòng thủ, lực lượng chi viện bảo vệ đảo với lực lượng tác chiến trên biển, trên không đánh vào đội hình tàu chiến của địch.

Quá trình tác chiến, đồng thời với tạo và giữ vững các mối liên kết, ta còn phải phát hiện kịp thời và tiến hành các biện pháp tác chiến để đánh bại các ý đồ của địch nhằm chia cắt các lực lượng của ta. Để đánh chiếm các đảo của ta, địch chắc chắn sẽ tổ chức ngăn chặn, chia cắt các lực lượng của ta trong khu vực tác chiến và từ đất liền ra. Đồng thời sẽ tìm mọi cách ngăn cản các hoạt động của các tàu quốc tế trong khu vực tác chiến.

Liên kết và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế

Biển Đông ngày càng có nhiều nước quan tâm can thiệp, bao gồm các nước có chủ quyền và cả các nước không có chủ quyền ở Biển Đông. Điều đó làm gia tăng căng thẳng, nhưng cũng là tín hiệu đáng mừng vì giải quyết tranh chấp, duy trì hòa bình ở Biển Đông đã trở thành vấn đề quốc tế, không phải vấn đề đơn phương của bất cứ quốc gia nào. Nếu xảy ra chiến tranh biển đảo, sẽ không chỉ có hai nước tác chiến đơn độc; mà sẽ có nhiều nước, cả bên trong và bên ngoài khu vực, can thiệp ở các cấp độ và phương thức khác nhau. Khả năng cao là các nước thuộc bộ tứ trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và một số nước châu Âu quan tâm đến Biển Đông, cũng không loại trừ khả năng các nước trong khu vực có thể can thiệp bằng nhiều cách. Điều này chắc chắn sẽ cản trở rất lớn đến các mối liên kết giữa các lực lượng từ trong nước và từ các căn cứ trên các đảo ở Biển Đông của đối phương.

Vì vậy, ngay từ thời bình, ta cần xử lý tốt các vấn đề về đối ngoại, đặc biệt là đối ngoại Quốc phòng để tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế. Điều đó cũng có nghĩa là tăng cường và giữ vững các mối liên kết chặt chẽ giữa nước ta với các nước trong và ngoài khu vực tạo ưu thế có lợi cho ta và tạo thêm sức mạnh bảo vệ đất nước.

Phá vỡ các mối liên kết của đối phương

Đồng thời với tạo và giữ vững các mối liên kết của ta, cần phải phá vỡ các mối liên kết của đối phương. Tác chiến dài ngày trên biển, trong điều kiện từ xa đến, đối phương phải dựa chủ yếu vào các căn cứ quân sự trên các đảo đã chiếm được làm nơi tập kết lực lượng, phương tiện chiến đấu, vũ khí trang bị, vật chất hậu cần, kỹ thuật để triển khai và bảo đảm tác chiến. Đồng thời, đối phương cũng sẽ tổ chức các sở chỉ huy tác chiến, chỉ huy đánh chiếm các đảo của ta. Các căn cứ quân sự này đã được xây dựng kiên cố, quy mô lớn, nhưng cũng tồn tại điểm yếu cho đối phương, đó là các căn cứ đó ở gần ta. Nếu ta sử dụng không quân, tên lửa đánh thiệt hại, khống chế, uy hiếp những căn cứ quân sự này, đồng thời chặn đánh lực lượng tiếp viện từ xa đến, đối phương sẽ gặp nhiều nguy cơ có thể thất bại.

Từ trong lịch sử đất nước ta, Biển Đông luôn ẩn chứa và tồn tại các nguy cơ xung đột, quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam luôn đứng trước các mối đe dọa về bảo toàn chủ quyền lãnh thổ. Tình hình Biển Đông ngày càng căng thẳng, phức tạp. Nguy cơ xung đột ngày càng cao. Xây dựng, giữ vững, phát triển các mối liên kết chặt chẽ với Trường Sa, không để đối phương chia cắt, cô lập, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế là một giải pháp có vai trò rất quan trọng trong đấu tranh và tác chiến bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc trong mọi tình huống.

Thiếu tướng, TS. TRẦN MINH TUẤN
Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng