(Canhsatbien.vn) - 

Công tác phối hợp giữa Cảnh sát biển Việt Nam và các lực lượng quản lý nhà nước liên quan đến biển đảo xuất phát từ yêu cầu tăng cường sức mạnh tổng hợp để giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn cho các vùng biển đảo của Tổ quốc trong tình hình mới. Trước diễn biến phức tạp của tình hình vi phạm, tội phạm trên biển hiện nay, yêu cầu nâng cao chất lượng công tác phối hợp ngày càng trở nên cấp thiết, được Đảng ủy, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển quan tâm coi trọng và tích cực triển khai với nhiều giải pháp đồng bộ.

Thiếu tướng Lê Quang Đạo - Tư lệnh Cảnh sát biển và Trung tướng Lê Đức Thái - Tư lệnh Bộ đội Biên phòng ký kết quy chế phối hợp giữa hai lực lượng. Ảnh: Nguyễn Lương

Những năm gần đây, cùng với công cuộc hội nhập quốc tế sâu rộng và đẩy mạnh thực hiện Chiến lược Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW của Đảng, đất nước ta phải đối mặt với nhiều thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống liên quan đến biển, đảo. Đáng chú ý, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật trên các vùng biển, đảo vẫn diễn biến phức tạp và ngày càng đa dạng về hình thức, tinh vi về thủ đoạn, mở rộng về quy mô hoạt động, tác động trực tiếp đến an ninh, trật tự, an toàn các vùng biển, đảo của Tổ quốc.

Cảnh sát biển Việt Nam, với vai trò là lực lượng chuyên trách, nòng cốt trong thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển, được giao quản lý, bảo vệ diện tích vùng biển rộng lớn. Trong bối cảnh biên chế, tổ chức, phương tiện, trang bị của Lực lượng còn mỏng; năng lực thực thi pháp luật có mặt còn hạn chế, yêu cầu nhiệm vụ ngày càng nặng nề, khẩn trương, việc đẩy mạnh phối hợp hoạt động nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trên biển luôn được Đảng ủy, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển xác định là một trong những biện pháp công tác quan trọng; được triển khai toàn diện, bài bản với nhiều giải pháp đồng bộ.

Trên cơ sở nắm chắc chức năng, nhiệm vụ được giao và bám sát sự chỉ đạo của Chính phủ, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Lực lượng Cảnh sát biển đã phối hợp xây dựng tương đối đầy đủ hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến công tác phối hợp với các lực lượng. Trong đó, văn bản pháp lý cao nhất là Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018 và Nghị định số 6 1/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cảnh sát biển Việt Nam đều dành riêng một chương quy định về hoạt động phối hợp của Cảnh sát biển với các cơ quan, tổ chức, lực lượng chức năng thuộc các bộ, ngành và chính quyền địa phương trong từng nhiệm vụ, từng lĩnh vực cụ thể. Điều đó thể hiện tầm quan trọng của công tác phối hợp; tạo hành lang pháp lý đầy đủ, vững chắc để Cảnh sát biển và các bộ, ban, ngành, lực lượng phát huy sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật trên biển.

Đến nay, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển đã ký kết nhiều quy chế, chương trình, kế hoạch phối hợp như: ký Quy chế phối hợp với 03 đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng gồm: Tổng cục Tình báo Quốc phòng, Quân chủng Hải quân, BTL Bộ đội Biên phòng; 08 đầu mối thuộc các Bộ, ngành, gồm: Tổng cục Cảnh sát, Học viện Cảnh sát nhân dân/Bộ Công an, Tổng Cục Hải quan/Bộ Tài chính, Tổng cục Thủy sản/Bộ NN&PTNT, Tổng cục Biển và Hải đảo/Bộ TN&MT, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Báo Quân đội Nhân dân. Các cơ quan, đơn vị trực thuộc Cảnh sát biển cũng đã ký kết được 75 quy chế, chương trình, kế hoạch phối hợp với lực lượng Công an, Bộ đội biên phòng, Hải quan, Quản lý thị trường, Kiểm lâm của nhiều tỉnh, thành phố ven biển.

Chỉ tính trong 5 năm trở lại đây, toàn Lực lượng Cảnh sát biển đã trao đổi với lực lượng phối hợp 14.321 tin có liên quan đến tội phạm, vi phạm pháp luật trên biển; tham gia đóng góp ý kiến vào hàng chục dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan, lực lượng phối hợp chủ trì soạn thảo; đề nghị đơn vị phối hợp hỗ trợ tập huấn, bỗi dưỡng kiến thức nghiệp vụ, pháp luật cho gần 2.000 lượt cán bộ, nhân viên trinh sát, pháp luật; phối hợp chính quyền địa phương các xã, huyện đảo khu vực biên giới biển tổ chức trên 50 buổi trao đổi tình hình về tội phạm, vi phạm pháp luật trên biển và đề xuất, kiến nghị với địa phương các nội dung, giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật trên biển; phối hợp tổ chức được 1.235 buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho Nhân dân với hàng trăm nghìn lượt người dân tham gia; phối hợp Công an, Biên phòng, Hải quan phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh, xử lý gần 1.000 vụ án về ma túy và trên 100 vụ việc về buôn lậu, gian lận thương mại trên biển với tổng giá trị hàng hóa thu giữ hàng trăm tỷ đồng.

Đặc biệt, hiện thực hóa đường lối của Đảng về kiên trì đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa và hội nhập quốc tế toàn diện và sâu rộng, Cảnh sát biển Việt Nam đã tích cực trao đổi, đàm phán, ký kết thành công nhiều Bản Ghi nhớ hợp tác, Thỏa thuận Hợp tác, Nghị định thư, Ý định thư… với lực lượng thực thi pháp luật của các nước liên quan, nhất là các nước có chung đường biên giới, ranh giới trên biển như Trung Quốc, Indonesia, Campuchia, Philippines, Malaysia… Từ các văn bản này, đã có nhiều hoạt động hợp tác đi vào thực chất, hiệu quả, trong đó có các hoạt động góp phần đấu tranh ngăn chặn tình trạng khai thác hải sản trái phép, không báo cáo và không theo quy định (IUU), các hoạt động chia sẻ thông tin về an ninh hàng hải, chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền trên biển…. Thông qua hoạt động phối hợp, hợp tác, Cảnh sát biển Việt Nam đã nhận được sự hỗ trợ thiết thực, hiệu quả về trang bị kỹ thuật, tàu thuyền, cơ sở vật chất hậu cần, kỹ thuật và huấn luyện, đào tạo, trao đổi kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ pháp luật. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực thực thi pháp luật cho Cảnh sát biển Việt Nam, đồng thời tạo sự chủ động, bản lĩnh, cân bằng và đối đẳng trong quan hệ hợp tác giữa các nước, góp phần nâng cao vị thế của Cảnh sát biển Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế.

Có thể nói, kết quả công tác phối hợp thời gian qua đã tạo nên sức mạnh tổng hợp cả về mặt lực lượng, thế trận và pháp lý của các lực lượng, của toàn dân, của cả hệ thống chính trị, giúp Lực lượng Cảnh sát biển kịp thời ngăn chặn, trấn áp hoạt động của các loại tội phạm; xử lý đúng pháp luật, nhanh chóng, hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật trên biển, từ đó, thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ được giao, khẳng định được vai trò là lực lượng chuyên trách, nòng cốt của Nhà nước trong thực thi pháp luật trên biển, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, an toàn, tạo môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi để phát triển các ngành kinh tế biển, ven bờ và hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đã đạt được, công tác phối hợp giữa Cảnh sát biển với các bộ, ban, ngành, lực lượng thời gian qua cũng bộc lộ một số hạn chế, bất cập, nhất là nội dung phối hợp còn đơn giản, chưa đi vào chiều sâu thực chất, còn mang tính hình thức, cơ bản mới dừng lại ở trao đổi thông tin, kinh nghiệm, đánh giá, dự báo tình hình. Cá biệt, có lúc, có nơi nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác phối hợp ở người đứng đầu một số bộ, ngành, địa phương còn chưa sâu sắc và toàn diện; công tác lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động phối hợp chưa được quan tâm đúng mức; việc cụ thể hóa các quy chế phối hợp của Chính phủ, Nhà nước để vận dụng vào hoạt động thực tiễn chưa thường xuyên, nhuần nhuyễn, linh hoạt, dẫn đến sự chồng chéo, lúng túng, bị động trong xử lý một số tình huống phức tạp; hiệu quả phối hợp thực thi nhiệm vụ trực tiếp trên biển, nhất là xử lý các tình huống cụ thể chưa nhiều…

Thời gian tới, trong bối cảnh thế giới, khu vực và đất nước tăng cường đẩy mạnh phục hồi kinh tế sau đại dịch covid-19, hoạt động tội phạm, vi phạm pháp luật trên các vùng biển đảo nước ta dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, nhất là ở vùng biển Đông Bắc và Tây Nam. Phương thức, thủ đoạn của tội phạm, vi phạm sẽ ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn, manh động, nguy hiểm hơn, khó phát hiện và xử lý hơn. Vì vậy, yêu cầu công tác phối hợp nhằm tăng cường và phát huy sức mạnh tổng hợp của các bộ, ngành, chính quyền địa phương và các lực lượng trong thực thi pháp luật trên biển càng trở nên cấp thiết hơn.

Để thiết thực nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác phối hợp giữa Cảnh sát biển với các lực lượng liên quan, bên cạnh việc thực hiện nghiêm các quy định về công tác phối hợp theo Luật Cảnh sát biển Việt Nam 2018, Nghị định 61/2019/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan, cần tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tập trung vào một số nội dung, giải pháp cơ bản sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác phối hợp, bảo đảm thường xuyên, liên tục, chặt chẽ, sáng tạo, hiệu quả.

Để hoạt động phối hợp thực sự có hiệu quả, các cơ quan, đơn vị Cảnh sát biển cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác phối hợp và các quy chế, kế hoạch phối hợp đã ký kết. Trên cơ sở đó, cụ thể hóa thành nghị quyết chuyên đề, thành chương trình, kế hoạch của cấp mình để lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện, gắn với phân công trách nhiệm của từng cá nhân, trong đó, đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của người đứng đầu. Quá trình thực hiện, cấp ủy, chỉ huy các cấp phải có sự vận dụng sáng tạo, phù hợp với tình hình đặc điểm của đơn, phù hợp với từng vùng biển, từng địa phương, từ đó có kế hoạch, giải pháp phù hợp, thực hiện tốt phương châm “Kiên quyết, dũng cảm, khắc phục khó khăn, đoàn kết hiệp đồng, giữ nghiêm pháp luật”, phát huy tối đa sức mạnh của mỗi lực lượng trong thực thi pháp luật trên biển. Song song với đó, cần thường xuyên coi trọng công tác tổng kết, đánh giá hoạt động thực tiễn làm cơ sở tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng chỉ đạo hoạt động phối hợp tiếp theo đạt hiệu quả. Duy trì nghiêm các chế độ kiểm tra, báo cáo, kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra định kỳ với kiểm tra đột xuất, giữa kiểm tra toàn diện với kiểm tra theo chuyên đề trong thực hiện quy chế, kế hoạch phối hợp. Kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân điển hình có thành tích, sáng kiến, cách làm hay và hiệu quả trong công tác phối hợp.

Hai là, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng hoạt động trên biển, nhất là cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển trong thực hiện công tác phối hợp. 

Quán triệt, thực hiện nghiêm Luật Cảnh sát biển Việt Nam, Nghị định số 61/NĐ-CP ngày 10/07/2019 của Thủ tướng Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cảnh sát biển Việt Nam, cần tiếp tục tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các lực lượng đối với công tác phối hợp trong tình hình mới. Nội dung tuyên truyền, giáo dục phải toàn diện, trong đó tập trung truyền đạt những kiến thức về pháp luật Nhà nước; các quy chế pháp lý trên các vùng biển; chức năng, nhiệm vụ của từng lực lượng; đặc điểm, diễn biến phức tạp và điều kiện khó khăn, khắc nghiệt trên biển; phạm vi, tính chất đặc thù, nhiệm vụ đa dạng, nặng nề của Cảnh sát biển liên quan đến nhiều thành phần, lực lượng cả trên bộ, trên không, trên biển… Qua đó, làm cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng, sự cần thiết phải phối hợp hoạt động giữa các lực lượng. Xây dựng động cơ, tinh thần trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ trong hoạt động phối hợp nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Khi tuyên truyền, giáo dục, phải coi trọng đổi mới về nội dung, đa dạng về hình thức cho phù hợp với từng đối tượng; lấy giáo dục thông qua rút kinh nghiệm từ thực tiễn phối hợp sau từng chuyên án, vụ việc trên biển làm chính. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục nâng cao nhận thức gắn với trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị; khắc phục triệt để tư tưởng xem nhẹ công tác phối hợp, dẫn tới phối hợp thiếu chặt chẽ, không toàn diện, không tạo được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng.

Ba là, tích cực đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp phối hợp, đảm bảo thực chất, đi vào chiều sâu, sáng tạo, linh hoạt, đem lại hiệu quả cao.

Theo đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa làm sâu sắc hơn những mối quan hệ phối hợp đã có, kế thừa những kinh nghiệm phối hợp còn phù hợp với chủ động mở rộng các mối quan hệ mới, phát triển bổ sung các hình thức, biện pháp phối hợp hiệu quả hơn, như: tích cực phối hợp, hợp tác theo ngành, theo lĩnh vực cụ thể; tăng cường hỗ trợ lẫn nhau trong thực hiện nhiệm vụ chính trị trọng tâm, trong đấu tranh các chuyên án, vụ án lớn, trong diễn tập, luyện tập xử lý các tình huống vi phạm phức tạp; phối hợp trong tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên các tuyến, vùng biển trọng điểm; trong tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân. Đặc biệt, các đơn vị Cảnh sát biển cần tiếp tục phối hợp triển khai thiết thực, hiệu quả hơn nữa mô hình công tác dân vận “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”, “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc tôn giáo” nhằm tạo mối quan hệ đoàn kết, gắn bó giữa các lực lượng, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng - an ninh trên biển vững chắc, rộng khắp, làm nền tảng cho Cảnh sát biển và các lực lượng nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trên biển, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao.

Về phạm vi hoạt động phối hợp, không chỉ dừng lại bó hẹp trong quan hệ phối hợp khi có vụ việc xảy ra mà cần mở rộng phối hợp cả trong hỗ trợ nâng cao năng lực và giao lưu, gặp gỡ, hội thảo, tọa đàm, chia sẻ kinh nghiệm... nhằm hiệp đồng chặt chẽ và thống nhất biện pháp phối hợp. Quá trình phối hợp, phải giữ vững tư tưởng chỉ đạo, phương châm, nguyên tắc, yêu cầu phối hợp; không ngừng nâng cao khả năng dự báo những tình huống chiến lược, chiến thuật để đưa ra chủ trương, đối sách, biện pháp phối hợp mới, phù hợp với đặc điểm diễn biến thực tiễn hoạt động trên biển và sự phát triển nhiệm vụ của các lực lượng.

Bốn là, đẩy mạnh hợp tác quốc tế với lực lượng thực thi pháp luật của các nước trong khu vực và trên thế giới.

Trên cơ sở quán triệt, thực hiện nghiêm đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Lực lượng Cảnh sát biển cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức, lực lượng thực thi pháp luật trên biển của các nước trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời, thường xuyên có các hoạt động, sáng kiến đóng góp vào các diễn đàn song phương, đa phương của khu vực và thế giới, trở thành thành viên chủ động, tích cực trong các tổ chức ở khu vực và quốc tế mà Cảnh sát biển Việt Nam tham gia. Chú trọng quan hệ, hợp tác tốt với lực lượng chấp pháp trên biển của các nước trong khu vực, các nước có quan hệ truyền thống, hữu nghị với Việt Nam; duy trì nghiêm túc, hiệu quả hoạt động của Trung tâm Chia sẻ thông tin chống cướp biển; tổ chức tuần tra chung với lực lượng chấp pháp các nước có vùng biển giáp ranh với Việt Nam; tổ chức đưa tàu Cảnh sát biển đi thăm các nước và đón tàu của lực lượng chấp pháp các nước đến thăm, huấn luyện, trao đổi kinh nghiệm với Cảnh sát biển Việt Nam… Qua đó, tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước, góp phần nâng cao năng lực thực thi pháp pháp luật nói chung, phòng chống tội phạm trên biển nói riêng cho Cảnh sát biển Việt Nam, góp phần xây dựng môi trường hòa bình, ổn định, hữu nghị, hợp tác trên biển.

Hoạt động phối hợp giữa Cảnh sát biển và các bộ, ban, ngành, lực lượng chức năng trên biển là yêu cầu khách quan, tất yếu, xuất phát từ đặc điểm mô hình quản lý nhà nước trên biển hiện nay của Việt Nam. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác phối hợp trong thực thi pháp luật trên biển, đòi hỏi Cảnh sát biển Việt Nam nói riêng, các bộ, ban, ngành, lực lượng và chính quyền địa phương các tỉnh thành trên cả nước nói chung phải triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp nói trên, từ đó chung sức, đồng lòng hướng vào mục tiêu chung là giữ vững an ninh, trật tự, an toàn cho các vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, tạo môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế biển, góp phần thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập phát triển của đất nước.

Thiếu tướng LÊ QUANG ĐẠO
Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam