(Canhsatbien.vn) - 

Nguyên tắc tập trung dân chủ có tầm quan trọng hàng đầu trong các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam. Để thực hiện mục tiêu xây dựng Đảng bộ Cảnh sát biển vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, nhất thiết phải quán triệt và thực hiện nghiêm nguyên tắc này. Đây vừa là yêu cầu cấp bách, vừa là vấn đề cơ bản lâu dài nhằm nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh - người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam đã huấn thị “Đảng ta là một đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô tư. Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”. Để đạt được mục tiêu cao cả đó, Người đặc biệt coi trọng nguyên tắc tập trung dân chủ (TTDC). Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi TTDC là nguyên tắc tổ chức Đảng, nguyên tắc cơ bản nhất để xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam thành một tổ chức chiến đấu chặt chẽ, vừa có sự thống nhất về ý chí và hành động, vừa phát huy được sức mạnh của mỗi cá nhân, của cả tập thể để phấn đấu cho mục tiêu, lý tưởng cách mạng đã đề ra.

Gần 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, trong bất luận hoàn cảnh nào, nguyên tắc TTDC luôn là nguyên tắc số một, nguyên tắc sống còn. Chính việc thực hiện nghiêm nguyên tắc TTDC là yếu tố cốt lõi, góp phần tạo nên sự thành công của Đảng trong việc xây dựng QĐND Việt Nam vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ; giữ vững và bồi đắp lên hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” - một phẩm chất cao quý, một bản chất, truyền thống tốt đẹp nhất của đội quân cách mạng Anh hùng.

Thời gian qua, nhất là sau Đại hội nhiệm kỳ 2020 - 2025 của các Đảng bộ trực thuộc, các cấp ủy, tổ chức đảng trong Đảng bộ Cảnh sát biển Việt Nam đã quán triệt, thực hiện nghiêm nguyên tắc TTDC đi đôi với thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Do vậy, đã phát huy được vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, tính tiền phong, gương mẫu, sáng tạo, chủ động của đội ngũ cán bộ, đảng viên; góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, cơ quan đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, nổi bật như: Các chủ trương, biện pháp lớn của cấp ủy, ban thường vụ đảng ủy đều được thảo luận, quyết nghị theo đúng thẩm quyền, trách nhiệm ở từng cấp; Công tác nhân sự dự bầu ban chấp hành đảng bộ, chi bộ nhiệm kỳ 2020 - 2025 được tiến hành đầy đủ theo quy trình 5 bước của Bộ Chính trị, vừa phát huy vai trò lãnh đạo tập trung của tập thể cấp ủy, vừa phát huy dân chủ rộng rãi trong cán bộ chủ chốt, đảng viên, vừa đề cao trách nhiệm cá nhân, trước hết là người đứng đầu trong công tác quản lý cán bộ; Sau đại hội nhiệm kỳ, đảng ủy các cấp đều xây dựng, triển khai thực hiện nghiêm túc quy chế làm việc, quy chế lãnh đạo trên các mặt công tác trọng yếu, nhất là việc xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của đảng ủy, ban thường vụ đảng ủy; thực hiện nghiêm túc những vấn đề đảng ủy đề nghị cấp ủy, ban thường vụ cấp trên quyết định; đối với những vấn đề trọng yếu, đảng ủy thảo luận, quyết nghị rồi mới thực hiện; Thực hiện nghiêm chế độ ra nghị quyết lãnh đạo, chế độ sinh hoạt đảng được tiến hành nền nếp, đúng quy định theo phân cấp; Nguyên tắc tự phê bình và phê bình được thực hành nghiêm túc, nhất là trong kiểm điểm, xử lý kỷ luật đối với tổ chức đảng, đảng viên vi phạm; trong kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng, đảng viên hằng năm…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện nguyên tắc TTDC trong Đảng bộ Cảnh sát biển Việt Nam thời gian qua vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm, cụ thể là: một số cấp ủy, ban thường vụ vi phạm nguyên tắc TTDC, nguyên tắc tự phê bình và phê bình, vi phạm quy chế làm việc. Việc xây dựng quy chế làm việc nhiệm kỳ, quy chế lãnh đạo của cấp ủy trên một số mặt công tác trọng yếu nội dung chưa đầy đủ, chưa quy định rõ phạm vi trách nhiệm, quyền hạn, chế độ lãnh đạo và mối quan hệ công tác của các tập thể, cá nhân trong đảng bộ; quá trình thực hiện còn có biểu hiện đơn giản, chưa nền nếp,…

Những hạn chế, khuyết điểm trên có nhiều nguyên nhân, bên cạnh các nguyên nhân về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, sự tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên,… có một nguyên nhân không kém phần quan trọng là: một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ đảng viên chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của nguyên tắc TTDC; một số cơ quan, đơn vị chưa quán triệt và thực hiện nghiêm nền nếp nguyên tắc TTDC; việc giải quyết các mối quan hệ ở một số cấp ủy có lúc chưa tốt. Trong sinh hoạt đảng, tính đấu tranh tự phê bình và phê bình không cao, chưa có cơ chế để bảo vệ người đấu tranh phê bình, dẫn đến đảng viên ít tham gia phát biểu, có biểu hiện ngại va chạm, “dĩ hòa vi quý”…

Để quán triệt và giữ vững nguyên tắc TTDC trong Đảng bộ Cảnh sát biển, tăng cường đoàn kết thống nhất nội bộ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, phòng chống có hiệu quả những biểu hiện xa rời nguyên tắc TTDC, đòi hỏi sự nỗ lực và quyết tâm chính trị cao của tất cả các tổ chức đảng, của mọi cán bộ, đảng viên, trong đó cấp ủy, cơ quan chính trị các cấp cần quán triệt, vận dụng, thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản sau:

Một là, cần tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức cho mọi cán bộ, đảng viên, nhất là đội ngũ cán bộ chủ trì, cấp ủy viên các cấp về nguyên tắc TTDC. Vừa qua, ở một số tổ chức đảng và đảng viên, do chưa có sự nhận thức đúng đắn, đầy đủ về nguyên tắc TTDC, nên dẫn đến việc nhấn mạnh một chiều dân chủ hoặc một chiều tập trung; một số tổ chức đảng thực hiện nguyên tắc này còn giản đơn, lúng túng. Bởi vậy, công tác giáo dục cần tập trung làm rõ những nội dung, yêu cầu của việc thực hiện nguyên tắc TTDC trong xây dựng Đảng; xác định những vấn đề cần quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, những hạn chế, thiếu sót cần kịp thời khắc phục, sửa chữa. Đồng thời, tiếp tục xây dựng, bổ sung quy chế, bảo đảm cho nguyên tắc TTDC được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ trong toàn Đảng bộ. Trên cơ sở đó, tạo sự thống nhất về mặt nhận thức, đề cao ý thức trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, không ngừng phát huy dân chủ, giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật của Đảng. Các cấp cần sâu sát cơ sở, phát hiện và chấn chỉnh kịp thời những nhận thức không đúng, tư tưởng giản đơn, thiếu trách nhiệm trong thực hiện nguyên tắc TTDC; đấu tranh khắc phục bệnh quan liêu, độc đoán, dân chủ hình thức cũng như mọi biểu hiện cục bộ, bản vị, địa phương chủ nghĩa, vô tổ chức, vô kỷ luật.

Hai là, xây dựng và thực hiện nghiêm quy chế làm việc, quy chế lãnh đạo của đảng ủy các cấp, nhất là trên một số mặt công tác trọng yếu. Để xây dựng nội dung cụ thể của quy chế làm việc, quy chế lãnh đạo một số mặt công tác trọng yếu, cấp ủy, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị cần quán triệt và thực hiện nghiêm các quy định, hướng dẫn của cấp trên, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy trình, trách nhiệm. Theo đó cần nghiên cứu, vận dụng sát Quy định số 104-QĐ/QU ngày 16/02/2017 của Quân ủy Trung ương “Một số vấn đề cơ bản về thực hiện nguyên tắc TTDC của tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam”; Hướng dẫn số 823-HD/CT ngày 20/5/2016 của Tổng cục Chính trị về ban hành và triển khai thực hiện quy chế của các cấp ủy đảng trong Quân đội. Việc thực hiện nghiêm quy chế làm việc, quy chế lãnh đạo là khâu quan trọng nhất, bảo đảm cho nguyên tắc TTDC được triển khai trong thực tế, khẳng định vai trò lãnh đạo của cấp ủy đảng đối với cơ quan, đơn vị. Do vậy, cấp ủy, các cơ quan giúp việc cấp ủy (nhất là cơ quan chính trị), bí thư, phó bí thư phải đặc biệt coi trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nền nếp, nghiêm túc quy chế đã ban hành; trong đó cần nắm chắc trách nhiệm, quyền hạn, nhất là chế độ lãnh đạo của ban thường vụ, cấp ủy đã được quy định trong các quy chế; định kỳ đôn đốc các cơ quan (cán bộ phụ trách) báo cáo ban thường vụ, đảng ủy theo đúng quy chế quy định. Các cơ quan theo chức năng nhiệm vụ phải báo cáo trung thực những vấn đề theo quy định trong quy chế với cấp ủy đúng thời gian. Trước khi báo cáo đảng ủy, cơ quan chính trị phải thẩm định kỹ nội dung. Khi có yêu cầu cần giải trình của bí thư cấp ủy, cơ quan chủ trì phải giải trình rõ những nội dung theo yêu cầu trước khi trình ban thường vụ, đảng ủy quyết nghị thông qua.

Ba là, thực hiện nghiêm chế độ tự phê bình và phê bình. Tự phê bình và phê bình là một nguyên tắc sinh hoạt Đảng, thực hiện tốt nguyên tắc này sẽ làm cho Đảng vững mạnh, cán bộ, đảng viên tiến bộ không ngừng. Đây cũng là một trong những biện pháp để thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng ủy Cảnh sát biển, nhằm giữ vững và củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên vào sự lãnh đạo của Đảng và cấp ủy, chỉ huy các cấp. Để thực hiện tốt chế độ tự phê bình và phê bình, các cấp ủy, tổ chức đảng cần thường xuyên giáo dục cho mọi cán bộ, đảng viên nhận thức sâu sắc vị trí, ý nghĩa của tự phê bình và phê bình đối với công tác xây dựng Đảng và củng cố khối đoàn kết, thống nhất trong Đảng. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần chủ động xây dựng kế hoạch, duy trì thực hiện nghiêm nền nếp, chế độ sinh hoạt tự phê bình và phê bình để đánh giá, phân loại chất lượng tổ chức đảng, đảng viên hằng nằm. Thông qua tự phê bình và phê bình để ngăn ngừa, đẩy lùi biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, trong từng cán bộ, đảng viên. Trong sinh hoạt tự phê bình và phê bình, cần có động cơ trong sáng, thái độ chân thành, đánh giá đúng sự thật, không nể nang, né tránh, bao che khuyết điểm; không lợi dụng tự phê bình và phê bình để công kích, nói xấu, hạ uy tín của đồng chí, đồng đội. Phương châm tiến hành là: cấp trên phải gương mẫu tự phê bình trước, cấp dưới làm sau; tập thể làm trước, cá nhân làm sau. Người đứng đầu phải công minh, không để công tư lẫn lộn, không dung túng, bao che; phải tạo được chỗ dựa tin cậy, khơi dậy được không khí dân chủ, thẳng thắn, tinh thần xây dựng, đoàn kết trong cán bộ, đảng viên. Tự phê bình và phê bình phải được tiến hành trong hoạt động của tổ chức đảng và các tổ chức trong hệ thống chính trị, không tùy tiện gặp đâu nói đó, việc bé xé ra to. Sau phê bình phải có biện pháp cụ thể, sát thực để khắc phục, sửa chữa khuyết điểm; kết hợp giữa “xây” với “chống”, nói đi đôi với làm, tập trung giải quyết những vấn đề bức xúc, nổi cộm trong công tác xây dựng Đảng hiện nay.

Bốn là, duy trì nghiêm túc nền nếp, chế độ sinh hoạt đảng. Đây là vấn đề rất quan trọng để thực hiện tốt nguyên tắc TTDC. Chỉ có thông qua sinh hoạt mọi đảng viên, cấp ủy viên mới trực tiếp thảo luận, bày tỏ chính kiến cá nhân và quyết nghị theo đa số. Do vậy, các cấp ủy, tổ chức đảng cần duy trì thực hiện nghiêm túc nền nếp, chế độ sinh hoạt theo quy định của Điều lệ Đảng, Quy định số 49 - QĐ/TW ngày 22/12/2021 của Bộ Chính trị, Hướng dẫn số 1677/HD-CT ngày 28/9/2018 của Tổng cục Chính trị "Về việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong Đảng bộ Quân đội". Cần coi trọng thực hiện đúng quy trình sinh hoạt. Cấp ủy phải bám sát chức năng, nhiệm vụ để có sự bàn bạc, thống nhất, phân công chuẩn bị nội dung đầy đủ, chu đáo trước mỗi kỳ sinh hoạt. Trong sinh hoạt, phải mở rộng và phát huy dân chủ, tạo không khí cởi mở, chân thành; đẩy mạnh công tác đấu tranh tự phê bình và phê bình, khuyến khích việc tranh luận, chất vấn theo nguyên tắc của Đảng. Thông qua sinh hoạt đảng, để phát huy tính chiến đấu, nâng cao tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, xây dựng mối đoàn kết nội bộ, thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo, đặc biệt để giải quyết tốt mối quan hệ giữa bí thư với người chỉ huy trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, để lắng nghe nhằm phát hiện vấn đề, nắm chắc các mối quan hệ xã hội, điều kiện hoàn cảnh gia đình, việc chấp hành chế độ, điều lệnh, điều lệ, kỷ luật, pháp luật, quy định của cán bộ, đảng viên; xây dựng cho đảng viên lập trường tư tưởng vững vàng, luôn kiên định, trung thành với Đảng; ngăn ngừa các biểu hiện suy thoái về phẩm chất đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Năm là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy, ủy ban kiểm tra cấp ủy cấp trên đối với việc thực hiện nguyên tắc TTDC, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách của cấp ủy cấp dưới; đồng thời, có cơ chế hữu hiệu để kiểm soát quyền lực theo hướng quyền lực đến đâu, trách nhiệm đến đó, bảo đảm vai trò lãnh đạo của tập thể nhưng không ngừng đề cao trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu theo quy định của Đảng. Chú trọng kiểm tra, giám sát người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị, các ngành, các lĩnh vực dễ xảy ra sai phạm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao và việc giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống... Nghiêm túc phê bình hoặc có các biện pháp xử lý kỷ luật kịp thời các tổ chức, đảng viên vi phạm nguyên tắc TTDC hoặc lợi dụng TTDC vì mục đích không chính đáng.

Nắm vững và thực hiện nghiêm nguyên tắc TTDC là một bảo đảm quan trọng để xây dựng Đảng bộ Cảnh sát biển Việt Nam trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ; góp phần củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng trong thời kỳ mới. Việc nhận thức không thấu đáo, thực hiện không nghiêm túc nguyên tắc này không chỉ làm tổn hại đến vị thế, sức mạnh của Đảng, mà còn là một trong những căn nguyên dẫn đến sự thoái hóa, biến chất của cán bộ, đảng viên.

Thiếu tướng BÙI QUỐC OAI
Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam