(Canhsatbien.vn) - 

Chống đổ bộ đường biển (ĐBĐB) thực chất là phòng ngự bờ biển nhằm đánh bại quân địch tiến công từ hướng biển vào đất liền. Lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc cho thấy kẻ thù xâm lược nước ta phần lớn từ hướng biển. Do vậy, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc không chỉ chống các cuộc tiến công xâm lược của địch từ các hướng trên bộ (đất liền), mà còn phải chống các cuộc tiến công của địch từ hướng biển, nên phòng ngự chống ĐBĐB là sự đòi hỏi tất yếu khách quan.

Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xảy ra sẽ là cuộc chiến hiện đại và cả hai bên địch - ta đều sử dụng vũ khí công nghệ cao, tác chiến điện tử mạnh, chiến trường phi tiếp xúc, không phân tuyến. Vì vậy, chống ĐBĐB được xác định trên cơ sở dự báo địch ngày càng đưa vào trang bị cho lực lượng quân đổ bộ (hải quân đánh bộ, bộ binh, bộ binh cơ giới) các loại phương tiện ĐBĐB hiện đại theo đà phát triển của khoa học kỹ thuật quân sự; các phương tiện tiến công từ hướng biển ngày càng phát triển, gia tăng và lực lượng ĐBĐB có sức uy hiếp ngày càng lớn. Thực tiễn trong những năm gần đây quân đội nước ngoài, trong đó quân đội Mỹ đã và đang tăng cường hiện đại hóa lực lượng hải quân. Đặc biệt họ đã và đang chú trọng tiếp tục phát triển, hoàn thiện các loại tàu chiến đấu thế hệ mới, trong đó có các phương tiện vận tải - đổ bộ và vận tải - đổ quân (ủi bãi) nhằm giảm thời gian thực hiện các chiến dịch vận chuyển quân, nâng cao khả năng bảo toàn của các phương tiện vận tải.

Trong tương lai, phương tiện tàu - xuồng đổ bộ chạy trên đệm không khí (LCAC) có thể sẽ đóng vai trò là phương tiện chủ lực của lực lượng ĐBĐB. Ngoài tàu - xuồng đệm khí, quân đội nước ngoài, quân đội Mỹ và các nước đồng minh có thể đưa vào trang bị cho lực lượng HQĐB xe chiến đấu lội nước kiểu AAAV; với vận tốc bơi nước của xe 25 hải lý/h (46km/h), trên cạn 70km/h, mỗi xe có thể chuyên chở được trung đội thiếu ĐBĐB và trang bị cá nhân đầy đủ. Đặc điểm kỹ - chiến thuật của loại xe bơi nước thế hệ mới, tàu đổ bộ có thể thả xe xuống nước từ điểm đổi tàu của các tàu đổ bộ lớn kiểu “Tarawa”, “Wasp” hoặc tàu đốc - đổ bộ có trang bị trực thăng, cách bờ (điểm, đoạn) đổ bộ từ 40 + 45km. Sự phát triển về công năng của các tàu đổ bộ và các phương tiện đổ bộ bổ trợ có ý nghĩa rất quan trọng của lực lượng tác chiến thủy - bộ. Ngoài ra, với công nghệ tàng hình tàu đổ bộ chuyên dụng khó bị tiến công hơn nên đã làm tăng khả năng vận chuyển đường dài và tương đối an toàn khi tiếp cận đổ bộ khu vực bờ biển lựa chọn.

Với sự phát triển công nghệ về các phương tiện ĐBĐB ngày càng hiện đại và hoàn thiện, có thể rút ra điều kiện địa lý tự nhiên dải bờ biển của các quốc gia có biển nói chung, đối với Việt Nam nói riêng không còn là yếu tổ quan trọng đối với quân ĐBĐB. Ngoài ra, hiện nay do không quân đã có sự phát triển cả về chất lượng và số lượng, xuất hiện khả năng đổ bộ đường không qui mô lớn trong ĐBĐB không chỉ bằng máy bay chuyên dụng mà cả bằng trực thăng vũ trang. Do vậy, đổ bộ bằng đường không trong ĐBĐB có thể chỉếm tới 60% tổng số lực lượng quân đổ bộ.

Từ những vấn đề nêu trên cho thấy khi tiến công xâm lược nước ta từ hướng biển, qui mô sử dụng lực lượng và phạm vi khu vực ĐBĐB chắc chắn sẽ tăng lên. Địch áp dụng rộng rãi “đổ bộ từ ngoài đường chân trời” nằm ở ngoài tầm hiệu quả của phần lớn các loại phương tiện hỏa lực phòng ngự chống ĐBĐB của ta. Chúng có thế nhanh chóng đổ số lượng lớn quân lên bờ chỉ sau một khoảng thời gian ngắn, tạo sức mạnh đột phá liên tục tiến công vào chỉều sâu phòng ngự. Như vậy, các lực lượng phòng ngự chống ĐBĐB cần phải thực hiện tổt một số vấn đề đặt ra sau đây:

Một là, Từ thời bình trên từng khu vực biển cần phải hoàn thiện có trọng tâm trọng điểm phòng thủ dân sự, những công trình quốc phòng, công trình phòng ngự nhằm đảm bảo cho các lực lượng khi phòng ngự tận dụng, cải tạo, bổ sung theo ý định nhiệm vụ. Các công trình phải bảo đảm việc cơ động một cách thuận lợi nhất bảo đảm cho lực lượng phòng ngự phía trước, lực lượng phòng ngự từ phía sau cơ động đánh địch tại trận địa; lực lượng cơ động, lực lượng dự bị cùng với lực lượng phòng ngự nơi bị địch tiến công chủ động, tích cực phản kích đẩy địch bật trở lại phía biển.

Hai là, Mọi công tác chuẩn bị đánh địch ĐBĐB cần phải được hoàn thành với thời gian nhanh nhất, ngắn nhất khi có triệu chứng địch tiến công từ hướng biển vào các khu vực trọng điểm. Chỉ có thực hiện đầy đủ và đảm bảo chất lượng của sự chuẩn bị trước về mọi mặt thì mới chủ động đánh địch đổ bộ tiến công đạt hiệu quả, bởi địch thường chủ động lựa chọn mục tiêu, khu vực, hướng, thời điếm và thời gian đổ quân nhanh tạo yếu tổ bất ngờ. Quá trình đổ quân lên bờ chúng thường kết hợp giữa đổ bộ mặt phẳng ngang (sử dụng tàu, xuồng chở quân từ biển đổ lên bờ) với đổ bộ thẳng đứng (đổ bộ đường không trong ĐBĐB) tạo sức đột kích mạnh.

Ba là, Cần phải tổ chức tốt mạng lưới và lực lượng quan sát, trinh sát từ hướng biển, trên biển, trên không; kết hợp chặt chẽ với các lực lượng cụm hải quân cấp trên, lực lượng vũ trang trong khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố ven biển, mạng lưới quân báo nhân dân để bảo đảm nắm địch liên tục, kịp thời, giành thế chủ động đánh địch trong mọi thời điểm, mọi tình huống. Nâng cao hiệu quả tiêu diệt địch bằng cách hoàn thiện hệ thống hỏa lực trên mặt nước, đảo phía trước khu vực đoạn bờ biển cũng như hệ thống bãi vật cản trên mặt nước, dưới nước, hướng dự kiến địch có thể đổ bộ để tiêu diệt được cả phương tiện tàu, xuồng đệm không khí và phương tiện đổ bộ khác khi chúng tiến vào bờ đổ quân.

Bốn là, Đảm bảo toàn diện từ trước cho việc cơ động các đơn vị phối hợp chiến đấu như lực lượng hải quân và không quân đánh địch trên mặt biển từ xa đến gần; cần phải nghi binh đánh lừa, làm cho chỉ huy của địch không xác định được cách bố trí đội hình phòng ngự chống đổ bộ của ta; giành quyền chủ động, giữ ưu thế đánh buộc địch phải thay đổi kế hoạch ban đầu, hoặc phải đổ quân vào những nơi ta đã dự kiến và củng cố trận địa vững chắc từ trước.

Năm là, với đặc điểm địa hình bờ biển nước ta rất đa dạng, phòng ngự không chỉ đánh địch tiến công từ hướng biển mà còn phải đánh địch tiến công từ các hướng trên đất liền, cần phải tổ chức hệ thống hỏa lực đan xen chặt chẽ, trong đó hệ thống phòng không đánh được các hướng bay và khi địch đổ quân, địch tập kích đường không từ các hướng vào trận địa phòng ngự. Tổ chức đội hình phòng ngự hình vòng để đánh được địch tiến công từ các hướng, đánh được địch ĐBĐB và đổ bộ đường không cả ở quy mô chiến thuật, chiến dịch.

Sáu là, quán triệt sâu sắc tư tưởng chỉ đạo trong tác chiến phòng ngự, tính toán thật kỹ lưỡng việc bảo đảm vững chắc cho lực lượng cơ động trên biển, trên không (tàu chiến đấu hải quân, không quân) triển khai trên hướng địch đổ bộ. Đây là một nội dung rất quan trọng trong thành phần của lực lượng cơ động tiến công địch từ xa trên biển. Cùng với lực lượng tên lửa - pháo bờ biển, lực lượng tàu chiến hoạt động trên biển có thể ngăn chặn kịp thời các đòn tập kích bằng máy bay, tàu chiến địch trong quá trình chiến đấu để giành ưu thế trên mặt biển, trên không.

Bảy là, chủ động cơ động lực lượng, nắm bắt thời cơ phản kích kịp thời, mở rộng quy mô đánh địch. Việc cơ động trong tác chiến phòng ngự, đặc biệt là các lực lượng cơ động trên bờ cả trong và ngoài trận địa, trên biển không thể thực hiện được khi cơ sở hạ tầng chưa được chuẩn bị trước trên từng hướng, từng khu vực bờ biển, vùng biển và sự phối hợp hoạt động chặt chẽ giữa các lực lượng trong quá trình tác chiến phòng ngự chống ĐBĐB.

Tác chiến phòng ngự chống ĐBĐB, đòn phản kích đầu tiên của lực lượng phòng ngự có thể đánh bật quân đổ bộ xuống biển; cùng với các lực lượng trong khu vực phòng ngự ngăn chặn, đánh lui các đợt sóng đổ quân, từng đợt đổ bộ đường không của địch, giữ vững khu vực và đoạn bờ biển được giao. Ngoài ra, sự vững chắc trong phòng ngự chống ĐBĐB được thể hiện thông qua việc bảo toàn lực lượng sau mỗi cuộc đổ bộ tiến công của địch, sự sẵn sàng đánh địch tiến công tiếp theo và bảo đảm phòng ngự dài ngày. Việc bảo vệ mục tiêu ven biển là nhiệm vụ khó khăn, bởi địa hình bờ biển nước ta dài trên 3.260km và rất đa dạng, bao gồm các vụng, vịnh, bán đảo, đảo, quần đảo… đặt ra thách thức nặng nề cho lực lượng phòng ngự bảo vệ bờ biển và vùng biển, đảo. Từ thực tiễn không thể xây dựng trận địa phòng ngự chống ĐBĐB trên toàn bộ dải bờ biển, nên đòi hỏi phải nhanh chóng tập trung các lực lượng và phương tiện cần thiết trên những hướng chủ yếu, khu vực bờ biển trọng điểm khi có triệu chứng địch tiến công từ hướng biển.

Trong điều kiện hiện nay, việc chống ĐBĐB sẽ được chuẩn bị và thực hiện trong những điều kiện phức tạp hơn so với các cuộc chiến tranh giải phóng trước đây. Do vậy, để giành thắng lợi đánh địch tiến công xâm lược từ hướng biển và đạt được mục đích của chiến đấu phòng ngự đề ra, đòi hỏi sự cần thiết khách quan phải tiếp tục nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn những vấn đề đặt ra trong điều kiện mới chống ĐBĐB của cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.

Đại tá, TS. BÙI ĐĂNG SƠN
Học viện Chính trị /Bộ Quốc phòng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Học viện Hải quân (1998), Đề tài cấp Bộ “Sử dụng lữ đoàn HQĐB tiến công vùng ven biển và đảo gần bờ Việt Nam” và “Sử dụng lữ đoàn HQĐB phòng ngự vùng ven biển và đảo gần bờ Việt Nam”, Nha Trang.

2. Bộ Quốc phòng (2009), Từ điển bách khoa quân sự Việt Nam, Nxb QĐND, Hà Nội.

3. Bộ Tổng Tham mưu (2019), Sử dụng Hải quân trong chiến dịch phòng ngự, Nxb QĐND, Hà Nội.

4. Bộ Tổng Tham mưu (2019), Sử dụng Hải quân trong chiến dịch tiến công, Nxb QĐND, Hà Nội.